Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Έρευνα για το κτιστό και το Άκτιστο

Ιστορικά θέματα

Κρυφό Σχολειό: Από το σκοτάδι στο φως // Το κρυφό σχολειό // Το Κρυφό Σχολειό: Μύθος ή Πραγματικότητα;

Το Κρυφό Σχολειό, το Ζάλογγο, ο Σαραντάκος

και η «ακροβατική περιστροφή στον αέρα με το κεφάλι προς τα κάτω», κοινώς «τούμπα»…

Papyrus 52

 

Αν και είχαμε ήδη στα σκαριά ένα άλλο άρθρο, μόλις διαβάσαμε κάποια κείμενα για το Ζάλογγο και το Κρυφό Σχολειό σε ένα blog που λέγεται «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» αποφασίσαμε να κάνουμε το παρόν σχόλιο.

Αυτός που έχει το blog, λέγεται Νίκος Σαραντάκος και ιδεολογικά είναι αντίγραφο του blog «Ροΐδη Εμμονές» και άλλων που έχουμε κατ’ επανάληψη γελοιοποιήσει για τις παραχαράξεις που κάνουν στις ιστορικές πηγές. Αυτός λοιπόν, τις προάλλες είχε αναρτήσει ένα κείμενο για το Κρυφό Σχολειό. Το κείμενο είχε τίτλο, «Για το κρυφό σχολειό (που λειτουργούσε ολοφάνερα)» και σε κάποιο σημείο υιοθετεί την άποψη ότι:

«Είναι λοιπόν λογικό πως εκεί που λειτουργούσαν φανερά και ανεμπόδιστα κανονικά σχολεία όλων των βαθμίδων η ύπαρξη ‘’κρυφού σχολειού’’ περίττευε».

Προσέχουμε τα εξής: ο τίτλος του κειμένου δεν αφήνει περιθώριο ύπαρξης Κρυφού Σχολειού, αφού λέει σαφώς και ειρωνικά ότι «λειτουργούσε ολοφάνερα». Επίσης, το συμπέρασμα που καταγράφεται είναι πως δεν υπήρχε Κρυφό Σχολειό επειδή «λειτουργούσαν φανερά και ανεμπόδιστα κανονικά σχολεία όλων των βαθμίδων».

Όμως τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά, διότι με απίστευτο τρόπο, στο ίδιο άρθρο, ο ίδιος άνθρωπος γράφει και τα εξής:

«Όταν λέμε ότι το Κρυφό Σχολειό είναι μύθος, δεν αποκλείεται σε τοπικό επίπεδο και για μικρές περιόδους αναστάτωσης (πόλεμοι, εξεγέρσεις) να υπήρξαν προσωρινοί περιορισμοί και απαγορεύσεις, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μαρτυρείται γενικευμένη και μακρόχρονη απαγόρευση εκπαίδευσης»! (το «μικρές περιόδους» είναι βέβαια σχετικό, διότι αν θυμηθούμε, ο Κούμας μιλάει για αδυναμία πρόσβασης σε σχολείο στην Λάρισα επί 30 ολόκληρα χρόνια! Βλ. ΕΔΩ και ΕΔΩ).

Το ακόμα πιο απίστευτο όμως, είναι πως ο ίδιος ακριβώς άνθρωπος ενώ παραδέχεται «περιορισμούς και απαγορεύσεις», υιοθετεί χωρίς ντροπή στο άρθρο και την εξής άποψη ταυτόχρονα (κρατηθείτε):

«Πρέπει εδώ να τονιστεί πως σε όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας οι οθωμανικές αρχές δεν έκλεισαν κανένα χριστιανικό σχολείο»!!!

Πώς γίνονται όλ’ αυτά μαζί ρε παιδιά; Εντάξει, ξέρουμε ότι στα blog οι άνθρωποι κάνουν την πλάκα τους, αλλά να τηρούνται και κάποια προσχήματα. Εδώ βλέπουμε ότι ο κειμενογράφος έχει ένα ταλέντο αντίστοιχο με του γνωστού Ολυμπιονίκη Ιωάννη Μελισσανίδη, ο οποίος στις ασκήσεις εδάφους έκανε και αρκετές περιστροφές στον αέρα με το κεφάλι προς τα κάτω, αυτά που συνήθως λέμε «τούμπες»

Ενώ λοιπόν αμφισβητεί το Κρυφό Σχολειό, υιοθετεί την ίδια στιγμή τις θέσεις όλων όσων υποστήριξαν την ύπαρξη του εδώ και σαράντα χρόνια, και παραδέχεται τελικά στις 25/3/2013 αυτό που είχαμε γράψει στις 8/5/2012:

«Ανάμεσα στα πιο γνωστά τεχνάσματα των «απομυθοποιητών» ή αλλιώς αναθεωρητών ιστορικών, είναι η παραχάραξη των ισχυρισμών εκείνων που θεωρούν ιδεολογικούς τους αντιπάλους. Για παράδειγμα, κανείς σοβαρός μελετητής δεν λέει ότι οι Τούρκοι απαγόρευσαν σε όλη την Τουρκοκρατία την παιδεία και μάλιστα επίσημα, ή ότι της δημιουργούσαν προβλήματα σε όλη την επικράτεια και σε όλες τις περιόδους. Αυτά είναι ακραίες θέσεις που τις προβάλλουν οι αναθεωρητές για να εξυπηρετήσουν τους σκοπούς τους. Όπως περιγράφει ο Ι.Μ. Χατζηφώτης, η ιστορική πρόταση των υπερασπιστών της ύπαρξης των ‘’Κρυφών Σχολειών’’, είναι ότι αυτά χρησιμοποιήθηκαν, ‘’όπου οι συνθήκες δεν ήταν πρόσφορες’’. Έτσι, λειτουργούσαν ‘’κρυφά σχολειά’’ στις περιοχές που δύστροποι πασάδες και μπέηδες δυσχέραιναν τη λειτουργία φανερών».

Είναι φανερό λοιπόν, ότι το πανηγυράκι τους τελείωσε…

Τα εύστοχα και τεκμηριωμένα χτυπήματα που δέχτηκε αυτή η αλλόκοτη συμμαχία των απανταχού «συνωστισμένων» οπαδών της Ρεπούση, έφερε αποτελέσματα και τους μετέτρεψε σε πρωταθλητές στις ασκήσεις εδάφους…

Το μέχρι πρότινος «ανύπαρκτο» Κρυφό Σχολειό αρχίζει να γίνεται πλέον «ναι μεν αλλά», αφού με δική τους ομολογία, «το κρυφό σχολειό» «είναι λογικό πως περίττευε» «εκεί που λειτουργούσαν φανερά και ανεμπόδιστα κανονικά σχολεία»! Εκεί όμως που παραδέχεσαι ότι «υπήρχαν περιορισμοί και απαγορεύσεις» τι γινόταν βρε αρθρογράφε; Κι εκεί, πάλι… «περίττευε»;

Και βεβαίως, τις ίδιες ικανότητες… «προσαρμογής» έδειξε ο κειμενογράφος και στην υπόθεση με το περίφημο Ζάλογγο· σε άρθρο που ήδη από τον τίτλο συσχετίζει το Ζάλογγο με «μύθους», σημειώνει πριν μερικές μέρες:

«Ασφαλώς κάποιες Σουλιώτισσες βρήκαν το θάνατο πέφτοντας από το Ζάλογγο, αλλά ο χορός του Ζαλόγγου που μαθαίναμε στο σχολείο είναι μύθος»!

Πραγματικά, οι άνθρωποι είναι για λύπηση…

Για να μην παραδεχτούν ότι οι προσπάθειες του Αλέξη Πολίτη (τον οποίο επικαλούνται) αλλά και της Βάσως Ψιμούλη, (που λέει ότι οι Σουλιώτισσες έπεσαν επειδή τις έσπρωξαν οι άντρες τους υποχωρώντας κατά την μάχη![1]) ουσιαστικά κινούνταν προς την κατεύθυνση ότι όχι μόνο ο χορός, αλλά και το ίδιο το ηρωικό γεγονός της αυτοθυσίας μοιάζει με μύθο, σκαρφίστηκαν να πουν ότι εμάς ως Έλληνες από την όλη ιστορία του Ζαλόγγου μας ενδιαφέρει κυρίως ο… χορός!

Ελάτε λοιπόν αγαπητοί «συνωστισμένοι», σοβαρευτείτε επιτέλους…

Ξέρετε κι εσείς καλά ότι ελάχιστα απασχολεί καθαυτό το ζήτημα του χορού, διότι στην ελληνική ιστορία, το κέντρο και η ουσία της διήγησης του Ζαλόγγου είναι η αυτοθυσία των γυναικών που λειτουργεί ως σύμβολο ελευθερίας, και όχι αν έλεγαν οι Σουλιώτισσες το τραγούδι «στη στεριά δεν ζει το ψάρι»!

Γυρνάω μέχρι και στα 1950, εξήντα χρόνια πριν, για να βεβαιωθούμε ποια είναι η ουσία στη διήγηση του Ζαλόγγου, και διαβάζω σε κείμενο της Βέτας Νιάτη στη «Νέα Εστία»:

«Η θυσία του Ζαλόγγου δεν είνε χορός. Είνε ιδέα, που συμβολίζει τη λευτεριά»[2].

Λυπήσου μας λοιπόν κύριε Σαραντάκο, που η μόνη αντίδραση της ιδεολογικής σου παρέας στα συνεχή χτυπήματα είναι να βγαίνει από μέσα σας ο… Μελισσανίδης και να αρχίζει τα ακροβατικά…

Διότι ιδού πως προσπαθεί ο Αλέξης Πολίτης να δώσει ένα διπλό μήνυμα (εδώ το PDF αρχείο του άρθρου):

«Αν το Κρυφό σχολειό αποτελεί μια κατασκευή εκ του μηδενός, ο πυρήνας των γεγονότων του Ζαλόγγου υπήρξε […] οι υπερασπιστές κι οι προδότες του Σουλίου,  όπως κι οι γυναίκες που αυτοκτόνησαν […] ήταν Αλβανοί […] η μυθοποίηση βρίσκεται μονάχα στην εξιδανίκευση, στον χορό» (στο PDF, σελ. 42β).

(Εντάξει, το «ήταν Αλβανοί» δεν το παραλείψαμε για να γελάσουμε λιγάκι με τους ταλιμπανισμούς του ανεκδιήγητου Αλέξη Πολίτη, που γράφει κάτι που μοιάζει με το ανέκδοτο, όπου μια κοπέλα λέει σε φίλη της: «έχω σχέση με τον Θανάση» και η φίλη απαντά: «ο Θανάσης το ξέρει;». Έτσι κι ο Αλέξης Πολίτης λέει ότι οι Σουλιώτες ήταν «Αλβανοί», αλλά όπως μαρτυρεί ο Αραβαντινός και ο Κοραής, οι Σουλιώτες έλεγαν ότι ήταν Έλληνες! Φαίνεται πως δεν είχαν ρωτήσει τον Αλέξη Πολίτη να τους πει… )

Βλέπουμε λοιπόν ότι δήθεν ο Πολίτης λέει πως ο μύθος αφορά μόνο τον χορό. Έλα όμως που με πονηριά, πλαισιώνει τον ισχυρισμό του και με τα εξής:

«Οι άνθρωποι που έβλεπαν κάθε μέρα τα βράχια και τις πλαγιές, έπλασαν μια ιστορία πιο ταιριαστή από εκείνην που φαντάστηκαν όσοι ούτε τον τόπο ήξεραν, ούτε τις πρακτικές του πολέμου εκείνου εγνώριζαν»!!! (στο PDF, σελ. 42α).

Και προσθέτει ότι, στη διήγηση αυτή όπου περιγράφεται «ο γυναικείος ηρωισμός», υπάρχει περίπτωση, «αν ζητήσουμε τη βοήθεια της ψυχανάλυσης, ν’ ανακαλύψουμε κι έναν κρυμμένον ανδρικό ερωτισμό»!!! (στο PDF, σελ. 42β)

Πέρα δηλ. από το γεγονός ότι ο φρικαλέος Αλέξης Πολίτης φτάνει στην αθλιότητα να μιλάει για «ερωτισμό» σε μια ιστορία όπου υπάρχουν βρέφη τσακισμένα στα βράχια, καταλαβαίνουμε ότι σκοπός του δεν είναι να μιλήσει μόνο για τον χορό, διότι ξέρει καλά ότι κανέναν δεν απασχολεί ο χορός, εκτός από τις… σχολές χορού.

Γι’ αυτό, έντεχνα ο Πολίτης κάνει λόγο για ιστορία που κάποιοι «έπλασαν» και «φαντάστηκαν», αλλά και για αφήγηση στην οποία «αυξήθηκε πιθανότατα ο αριθμός των γυναικών κι εξαφανίστηκαν οι άνδρες» διότι «τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα οφείλουν να διαθέτουν όγκο κι εσωτερική ενότητα», πράγματα που εξηγούνται  όχι με τις ιστορικές μαρτυρίες, αλλά με τη βοήθεια της… «ψυχανάλυσης»! Ξέρει ότι δεν μπορεί ευθέως να διαψεύσει το Ζάλογγο, είναι αδύνατον κάτι τέτοιο, γι’ αυτό πασχίζει έμμεσα να το διαβάλλει, να το μειώσει αλλά και να κάνει τον αναγνώστη να έχει αμφιβολίες για την αξιοπιστία της ηρωικής διήγησης. Αυτό ακριβώς που κάνει και η Ψιμούλη που μιλάει όχι για αυτοκτονία, αλλά για πιθανό… συνωστισμό στο Ζάλογγο. Ο Σαραντάκος όμως που δεν τολμάει να κάνει κάτι αντίστοιχο, αρκείται να μεταθέσει το κέντρο της διήγησης στο… χορευτικό και παριστάνει τον Πόντιο Πιλάτο παραπέμποντας για τα υπόλοιπα στον Αλέξη Πολίτη. Και δεν κάνει το παραμικρό σχόλιο, τουλάχιστον για τα εμετικά υπονοούμενα ότι μια διήγηση με τσακισμένα βρέφη, μπορεί να έχει προδίδει ίχνη κατασκευασμένης ιστορίας με σκοπό να εμπνέει τον ανδρικό ερωτισμό!

Εμείς να σχολιάσουμε επίσης ότι είναι εντελώς γελοίο να έχει μείνει η ενημέρωση του blogger στο άρθρο του Αλέξη Πολίτη, έχοντας άγνοια ότι το βιβλίο του Καραμπελιά «Συνωστισμένες στο Ζάλογγο» απαντά από το 2011 και στον Πολίτη αλλά και στην Ψιμούλη, η οποία μάλιστα υπέστη διαπόμπευση για παραποίηση των πηγών (σε μία από τις περιπτώσεις εξαπάτησης, την ετήσια καταβολή φόρου πιάστηκε να την δωδεκαπλασιάζει, μετατρέποντας την σε μηνιαία(!), για να δείξει ότι οι Σουλιώτες ήταν οικονομικοί καταπιεστές των χωριών σαν τον Αλή Πασά…)

Κλείνοντας, θα διατυπώσουμε κι εμείς μια υπόθεση όπου η ιστορία του Ζαλόγγου μπορεί κάλλιστα να περιλαμβάνει και τον περίφημο χορό. Δεν μιλάμε φυσικά για χορό γλεντιού, αλλά για έναν θανάσιμο χορό, που για τραγούδι του έχει ένα βραχνό μοιρολόι που με κόπο ψελλίζουν οι γυναίκες καθώς πλησιάζουν στον γκρεμό, έναν χορό ζευγαρωτό, που συμβολίζεται από γυναίκες πιασμένες μεταξύ τους σφιχτά από τα χέρια, ώστε να μην υπάρχει γυρισμός για όποια δειλιάσει την τελευταία στιγμή...

Αυτός θα μπορούσε να είναι ο θανάσιμος χορός του Ζαλόγγου που ταιριάζει όχι σε μύθους, αλλά σε ανθρώπους που υποφέρουν, πονούν αλλά και πεθαίνουν...


Σημειώσεις

[1] Βλ. Καραμπελιάς Γιώργος, «Συνωστισμένες στο Ζάλογγο. Οι Σουλιώτες, ο Αλή πασάς, και η αποδόμηση της ιστορίας», Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2011, σελ. 135 και εξής.

[2] Βέτα Νιάτη, «Οι γυναίκες στον αγώνα», στη «Νέα Εστία», έτος ΚΔ΄, τόμ. 47, τεύχ. 546 (1 ΑΠΡ 1950), σελ. 446.

Δημιουργία αρχείου: 11-6-2013.

Τελευταία ενημέρωση: 11-6-2013.