Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Κεντρική Σελίδα

Πατέρες

Ο Δημιουργός τού χώρου και τού χρόνου * Η σχέση του Θεού με τη δημιουργία του κόσμου * H πανταχού παρουσία του Θεού * Καλός και κακός θεός * Υπάρχει Θεός; Ποιος δημιούργησε τον Θεό;

Κατά Αιρέσεων Βιβλίο 4ο: Κεφάλαιο 19.

Η μεγαλειότητα τού Θεού

ντροπιάζει τους Γνωστικούς

Αγίου Ειρηναίου τής Λυών (2ος - αρχές 3ου αιώνος).

 

Πηγή: "Έλεγχος και Ανατροπή τής Ψευδωνύμου Γνώσεως", βιβλίο 4ο, κεφάλαιο 19, σε μετάφραση αρχιμ. Ειρηναίου Χατζηεφραιμίδη δ. Θ. Θεσσαλονίκη 1991.

1. Τα δώρα και τις προσφορές και όλες τις θυσίες τις έλαβε ο λαός ως τύπους, όπως έδειξε στο Μωυσή επάνω στο όρος ο ένας και ο αυτός Θεός, του οποίου και τώρα δοξάζεται το όνομα δια της Εκκλησίας σε όλα τα έθνη. Σχετικώς, όμως με τα γήινα, που ορίσθηκαν για εμάς, ταιριάζει να πούμε ότι είναι τύπος των επουρανίων, που έγιναν από τον ίδιο Θεό. Δεν μπορούσε αλλιώς να παρομοιάσει την εικόνα των πνευματικών.

Το να λέγουν, πάλι, ότι τα υπερουράνια και πνευματικά, που για εμάς είναι αόρατα και ανέκφραστα, είναι τύπος άλλων επουρανίων και άλλου Πληρώματος και ότι ο Θεός είναι εικόνα άλλου Πατρός, αυτά είναι λόγια ανθρώπων, που πλανώνται μακριά από την αλήθεια και είναι τελείως ανόητοι και βραδύνοες. Τέτοιοι άνθρωποι θα αναγκασθούν, όπως δείξαμε πολλές φορές, να βρίσκουν πάντοτε τύπους των τύπων και εικόνες των εικόνων και ποτέ να μη προσηλώνουν το νου τους στον ένα και αληθινό Θεό. Οι σκέψεις τους ξεπέρασαν τον Θεό και υπερέβησαν με τις καρδιές τους τον ίδιο το Διδάσκαλο. Κατά τα φαινόμενα, βεβαίως, ανυψώθηκαν και υπερέβησαν, αλλά στην πραγματικότητα απομακρύνθηκαν από τον αληθινό Θεό.

2. Σωστά κάποιος θα μπορούσε να πει σε αυτούς, όπως η ίδια η Γραφή το παρουσιάζει: "μέχρι ποίου σημείου επάνω από τον Θεό ανυψώνετε τις σκέψεις σας, εσείς που υψωθήκατε απερίσκεπτα; Ακούσατε ότι «εμέτρησε τον ουρανόν σπιθαμή»[1] Πείτε μου το μέτρο και αναφέρατέ μου το αναρίθμητο πλήθος των πήχεων. Φανερώστε μου το πλήρωμα, το πλάτος και το μήκος και το ύψος[2], την αρχή και το τέλος της περιμέτρου, που δεν θα τα καταλάβει η καρδιά του ανθρώπου, ούτε θα τα συλλάβει. Είναι, πράγματι, μεγάλα τα θησαυροφυλάκια του ουρανού. Είναι αμέτρητος μέσα στην καρδιά ο Θεός και ακατάληπτος στο νου Αυτός που κλείνει μέσα στη χούφτα του τη γη[3]. Ποιος αντιλαμβάνεται το μέτρο της δεξιάς του: Ποιος γνωρίζει το δάκτυλό του; Ή ποιος καταλαβαίνει το χέρι του, που μετράει τα αμέτρητα, που μετράει και εκτείνει το μέτρο των ουρανών και περικλείει με τη χούφτα του τη γη μαζί με τις αβύσσους, που έχει μέσα του το πλάτος και το μήκος και το βάθος προς τα κάτω και το ύψος προς τα άνω όλης της κτίσεως, η οποία φαίνεται, ακούεται και κατανοείται, αλλά και αυτής που δεν φαίνεται; Και γι' αυτό ο Θεός είναι «υπεράνω πάσης αρχής και δυνάμεως και κυριότητος και παντός ονόματος ονομαζόμενου»[4] όλων όσα έγιναν και δημιουργήθηκαν. Ο ίδιος είναι αυτός που πληροί τους ουρανούς[5] και επιβλέπει αβύσσους[6] και είναι μαζί με τον καθένα από εμάς. Διότι λέγει: «Θεός εγγίζων εγώ ειμί και ουχί Θεός πόρρωθεν. Ει κρυβήσεταί τις εν κρυφαίοις και εγώ ουκ όψομαι αυτόν;»[7]. Το χέρι του τα συνέχει όλα. Αυτό το ίδιο φωτίζει τους ουρανούς, φωτίζει ακόμη και όσα είναι κάτω από τον ουρανό, ερευνά «νεφρούς και καρδίας»[8], υπάρχει δε μέσα στα κρυφά και στα μυστικά μας και φανερά μάς τρέφει και μάς διασώζει.

3. Εάν ο άνθρωπος δεν συλλαμβάνει το πλήρωμα και το μέγεθος της χειρός του, πώς θα μπορέσει να καταλάβει ή να γνωρίσει μέσα στην καρδιά του τόσο μεγάλο Θεό; Όσοι τάχα τον μέτρησαν και τον εξέτασαν και τον «διέτρεξαν» εξ ολοκλήρου και φαντάζονται ότι επάνω από αυτόν υπάρχει άλλο Πλήρωμα Αιώνων και άλλος Πατήρ, δεν βλέπουν επάνω στα επουράνια, αλλά πραγματικά κατέρχονται στο Βυθό, στο βάθος, δηλαδή, της ανοησίας τους.

Λένε, βεβαίως, ότι ο Πατήρ τους, τελειώνει σε αυτά που είναι εκτός τού Πληρώματος, ότι ο Δημιουργός, πάλι, δεν φθάνει μέχρι το Πλήρωμα. Και έτσι τίποτε από αυτά τα δύο δεν νομίζουν πως είναι τέλειο και τα περιλαμβάνει όλα. Δεν θα υπάρχει, βεβαίως, στον μεν ένα όλη η δημιουργία του κόσμου, που ευρίσκεται εκτός του Πληρώματος, και στον άλλον η δημιουργία, που είναι μέσα στο Πλήρωμα.

Κανείς, λοιπόν, από αυτούς τους δύο δεν θα είναι ο Θεός των όλων. Είναι όμως, φανερό σε όλους ότι κανείς δεν μπορεί να εκφράσει το μέγεθος του Θεού από αυτά που έγιναν. Και ο καθένας, που φρονεί αξίως του Θεού, θα ομολογήσει ότι το μέγεθός του δεν εξασθενεί, αλλά τα συμπεριλαμβάνει όλα και φθάνει μέχρις εμάς και είναι μαζί μας.

 

Σημειώσεις


1. Ησαΐας 40,12. 2. Εφεσίους 3,18.

3. Ησαΐας 40,12.

4. Εφεσίους 1,21.

5. Ιερεμίας 23,24.

6. Δανιήλ, ύμνος τριών παίδων, στ. 31.

7. Ιερεμίας 23,23-24

8. Αποκάλυψη 2,23· Ψαλμοί 7,10· Ιερεμίας 17,10.

Δημιουργία αρχείου: 24-4-2026.

Τελευταία μορφοποίηση: 24-4-2026.

ΕΠΑΝΩ