Τις τελευταίες εβδομάδες αποφάσισα να κάνω μία προσομοίωση με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Έφτιαξα ένα σενάριο, με στόχο να δω ποιες θα ήταν οι συνθήκες σε έναν πλανήτη τελείως νεκρό, χωρίς ζωή, χωρίς οξυγόνο — το οποίο παράγεται από τη ζωή — και με πολύ διοξείδιο του άνθρακα, σε ένα περιβάλλον θερμοκηπίου με μέση θερμοκρασία 55 βαθμών Κελσίου. Ήθελα να δω πόσο δύσκολο είναι να δημιουργηθεί η ζωή σε έναν τέτοιο πλανήτη, έστω και αν αυτός βρισκόταν στην κατοικήσιμη ζώνη της τροχιάς του, γύρω από ένα άστρο σαν τον Ήλιο, έστω και αν ο πλανήτης αυτός ήταν γεμάτος ωκεανούς και είχε την ίδια αναλογία ορυκτών όπως και στη Γη.

Το σενάριο λοιπόν που έδωσα στην τεχνητή νοημοσύνη, ήταν ότι ένα ρομπότ μελλοντικής προηγμένης τεχνολογίας, με νοημοσύνη περίπου σαν του ανθρώπου και με αποθηκευμένες τις γνώσεις όλης της ανθρωπότητας, στέλνεται σε αυτόν τον μακρινό πλανήτη με ένα διαστημόπλοιο. Κατεβαίνει με ένα μικρότερο σκάφος, το οποίο όμως στην πορεία το χάνει, και τελικά καταλήγει στην ξηρά αυτού του πλανήτη χωρίς κανένα εργαλείο, μόνο με τις γνώσεις του, με ενέργεια από ένα ενσωματωμένο φωτοβολταϊκό, την οποία θα έπρεπε να προσέχει ώστε να μην ξεμείνει από ενέργεια. Έχοντας ικανότητες και δυνάμεις σαν ενός ανθρώπου, η εντολή του ήταν να αναπτύξει από το μηδέν τεχνολογία, χρησιμοποιώντας μόνο τα υλικά του πλανήτη, χωρίς να χρησιμοποιήσει στοιχεία από το σώμα του, και να την προχωρήσει τόσο ώστε να μπορέσει να κατασκευάσει από την εντελώς ανόργανη ύλη του πλανήτη τεχνητή ζωή, να την μεταλλάξει, να την αναπτύξει και να κάνει γεωπλασία. Δηλαδή με τη ζωή που θα δημιουργήσει να μειώσει τη θερμοκρασία του πλανήτη, να αυξήσει το οξυγόνο και να τον γεμίσει με φυτά και ζώα, έτσι ώστε στο τέλος να τον αποικίσει και με ανθρώπους. Γνώριζε όλους τους γενετικούς κώδικες των ειδών στη Γη, όλους τους φυσικούς νόμους και τις τεχνολογίες· αυτό που του έλειπε ήταν τα κατάλληλα εργαλεία. Έβαλα την τεχνητή νοημοσύνη στον ρόλο αυτού του ρομπότ και είπα ότι θα μου δίνει απλώς αναφορά για τις ενέργειες που κάνει, έτσι ώστε να επιτύχει την αποστολή που του είχε δοθεί.

Εγώ ήμουν κυρίως παρατηρητής. Με εξέπληξε πάρα πολύ η δυσκολία του εγχειρήματος. Σκεφτείτε ότι δεν είχε καθόλου εργαλεία, δεν υπήρχαν ξύλα στον πλανήτη, ούτε οξυγόνο, και έπρεπε να δημιουργήσει μία πηγή θερμότητας τουλάχιστον 1200 βαθμών Κελσίου, για να μπορέσει να λιώσει σίδηρο και να φτιάξει τα πρώτα σιδερένια εργαλεία.

Ο μόνος τρόπος ήταν με κάτοπτρα. Αλλά και οι πιο γυαλιστερές πέτρες, όσο κι αν τις τρύψεις και τις γυαλίσεις, δεν έχουν αρκετή γυαλάδα για να εστιάσουν το φως έτσι ώστε να δημιουργήσουν θερμοκρασία 1200 βαθμών Κελσίου. Έπρεπε λοιπόν να βρει χαλκό. Ευτυχώς ο χαλκός ήταν ένα συνηθισμένο μέταλλο όπως και στη Γη, και εκεί δεν ήταν οξειδωμένος γιατί δεν υπήρχε οξυγόνο στην ατμόσφαιρα.

Οπότε μπόρεσε να τον σφυρηλατήσει, να φτιάξει ένα αρκετά γυαλιστερό κάτοπτρο αφού μάζευε κομματάκι-κομματάκι τον χαλκό που ήθελε. Κατάφερε να ανυψώσει τη θερμοκρασία στους 1200 βαθμούς, όλα αυτά με επιστημονικό τρόπο μελετημένα και εντελώς ρεαλιστικά. Έλιωσε σίδηρο, που επίσης υπήρχε ανοξείδωτος γιατί δεν υπήρχε οξυγόνο, έφτιαξε τα πρώτα εργαλεία και κατόπιν, μέρα με την ημέρα, σε διάστημα δεκαετιών, κατάφερε να φτιάξει ηλεκτρισμό χωρίς να χρησιμοποιήσει τον δικό του. Γιατί αυτός ήταν ο σκοπός του πειράματος: να δω τις ικανότητες να δημιουργηθεί κάτι από το τίποτα και όχι με έτοιμη τεχνολογία. Και τελικά έβγαλε ηλεκτρισμό με μια περίπλοκη διάταξη από δύο δίσκους με γυαλί, ένα σύστημα γνωστό εδώ στη Γη εδώ και λίγους αιώνες, που συνέλεγε στατικό ηλεκτρισμό έτσι ώστε να φορτίσει και να δημιουργήσει έναν ηλεκτρομαγνήτη, για να μπορέσει να λειτουργήσει μια γεννήτρια και κατόπιν να αυτοτροφοδοτηθεί, να δημιουργήσει ηλεκτρισμό και να μπει σε πορεία τεχνολογίας.

Χρειάστηκαν πολλές δεκαετίες για να φτιάξει έναν υπολογιστή, ώστε με αυτόν να κατασκευάσει ένα τρισδιάστατο φωτοτυπικό που δημιουργεί μακροσκοπικά αντικείμενα. Με αυτόν έφτιαξε ένα δεύτερο τρισδιάστατο φωτοαντιγραφικό που δημιουργεί μικροσκοπικά αντικείμενα, και με αυτόν ένα τρίτο πολύ μικρό που να φτιάχνει αντικείμενα σε κλίμακα νανομέτρων. Κατασκεύασε μικροσκόπιο, πολλές ενεργειακές διατάξεις βέβαια, έτσι ώστε να μπορεί να κάνει ανασκαφές με τηλεκατευθυνόμενα εργαλεία, να μαζέψει σπάνια μέταλλα και σπάνιες γαίες που χρειάζονταν, και να φτιάξει ακόμα και οργανικές ενώσεις από ανόργανη ύλη. Χρειαζόταν ηλεκτρισμό για να μαζέψει οξυγόνο, υδρογόνο και άνθρακα, που ήταν σπάνια σε έναν πλανήτη χωρίς ζωή, παρά μόνο στην ατμόσφαιρα υπήρχαν. Έτσι έφτιαξε με διάφορες χημικές ενώσεις οργανικά υλικά, χρήσιμα για να συνθέσει την πρώτη ζωή στον πλανήτη, που ήταν και ο τελικός στόχος.

Σε διάστημα δεκαετιών λοιπόν, κατάφερε να προχωρήσει την τεχνολογία του σε σημείο που να δημιουργήσει ειδικά μονωμένα εργαστήρια, ώστε ούτε ο αέρας να μην δημιουργεί κραδασμούς στις μικροσκοπικές διατάξεις που χρειάζονταν. Όλα αυτά, έβαλα στην τεχνητή νοημοσύνη που με βοηθούσε σε αυτή την προσομοίωση, να μου τα εξηγεί βήμα-βήμα με τις επιστημονικές αρχές, πώς λειτουργούσαν, για να βεβαιωθώ για τη ρεαλιστικότητα αυτών που μου έλεγε. Εξεπλάγην από τη δυσκολία και από το μέγεθος της πληροφορίας, και για τα όσα έμαθα. Έμαθα απίστευτα πράγματα από όλα αυτά και χαίρομαι πολύ που το έκανα.

Μετά από δεκαετίες ασταμάτητης εργασίας και ανάπτυξης τεχνολογικών επιτευγμάτων στην τελευταία λέξη της σημερινής τεχνολογίας — γιατί φυσικά δεν ξέρω τι θα υπήρχε στο μέλλον όπου τοποθετώ το ρομπότ — ήρθε η στιγμή του σημαντικότερου σημείου της προσομοίωσης, αυτό που περίμενα με ανυπομονησία: να δω πώς θα φτιάξει ζωή από ανόργανη ύλη. Του είχα δώσει εντολή όλα όσα θα γράψει να είναι πραγματικές επιστημονικές αρχές και πραγματικές επιστημονικές προσπάθειες. Να μην κάνει λογικά άλματα και τίποτα μαγικό, αλλά όσα θα κάνει να μπορούν πραγματικά να συμβούν.

Μου παρουσίασε λοιπόν έναν τεράστιο κατάλογο με τα εξαρτήματα που χρειάζονταν για να φτιάξει αυτό το μικροσκοπικό τρισδιάστατο φωτοτυπικό που θα δημιουργούσε τα εξαρτήματα του πειράματος. Μετά από μήνες προσπαθειών τα μάζεψε και τα συναρμολόγησε. Τώρα ήρθε η στιγμή να φτιάξει τα εργαστήρια, τα οποία έπρεπε να είναι εντελώς απομονωμένα, ακόμα και από την κίνηση του αέρα, ακόμα και από τον ήχο. Γιατί σε τόσο μικρές κλίμακες μορίων, ακόμα και ο ήχος επηρεάζει την ακρίβεια των χειρισμών, τών μορίων που θα σχημάτιζαν το DNA και όλες τις άλλες ενώσεις. Αυτά ήταν ακόμα πιο δύσκολα, αλλά με τη βοήθεια του μικρού φωτοτυπικού τα έφτιαξε και αυτά, μετά από πολλούς μήνες.

Και τότε μου παρουσίασε τι χρειαζόταν για να φτιάξει το πρώτο τεχνητό κύτταρο. Για το κάθε ένα από αυτά, τα υλικά που θα έφτιαχναν το κύτταρο, χρειαζόταν από μία και παραπάνω σελίδες άλλων υλικών και τεχνητών διατάξεων. Τελικά, μετά από κάποια χρόνια μέσα στην προσομοίωση, κατάφερε να συγκεντρώσει όλα αυτά τα υλικά που θα χρειαζόντουσαν για να φτιάξει το κύτταρο και ξεκίνησε να μοντάρει το DNA, φτιάχνοντας έναν συνθετήρα DNA. Αυτός θα ένωνε τις τέσσερις βάσεις που δημιουργούν το DNA, φτιάχνοντας αρχικά τα πρώτα ολιγονουκλεοτίδια, δηλαδή μικρά τμήματα DNA συνήθως 20 έως 200 βάσεων, τα οποία θα χρησιμοποιούσε αργότερα ως δομικά υλικά για μεγαλύτερες αλληλουχίες.

Μετά από κάποιες εβδομάδες κατάφερε να τα συνθέσει. Ο στόχος ήταν ένας πολύ απλός προκαρυωτικός οργανισμός, που δεν χρειαζόταν οξυγόνο αλλά δημιουργούσε οξυγόνο αναπνέοντας διοξείδιο και άντεχε σε κάποιο βαθμό στις θερμοκρασίες του πλανήτη.

Ύστερα χρειάστηκε αρκετές εβδομάδες πάλι, για να ενώσει αυτά τα ολιγονουκλεοτίδια σε δεκαπλάσιου μεγέθους μπλοκς και κατόπιν, με τη σειρά τους, χρησιμοποίησε και αυτά για να δημιουργήσει μονάδες DNA σε μέγεθος 10 έως 120 χιλιάδων βάσεων, τα οποία για πρώτη φορά θα περιείχαν λειτουργικά γονίδια ή ομάδες γονιδίων, παραδείγματος χάρη για μεταβολισμό, αντοχή στη θερμότητα και άλλες ιδιότητες του πρώτου αυτού απλού κυττάρου. Για κάθε βήμα χρειαζόντουσαν εβδομάδες: έλεγχος ποιότητας, δοκιμές καταπόνησης, γενετικό φορτίο και πολλά ακόμα που γέμιζαν μία σελίδα για κάθε κατασκευαστικό βήμα. Στο τέλος κατάφερε να κατασκευάσει ολόκληρη αυτή την αλληλουχία όλου του DNA του απλού αυτού οργανισμού.

Και αφού έγιναν και πάλι όλες οι σχετικές δοκιμές, ήταν έτοιμο το ρομπότ να το βάλει μέσα σε μια τεχνητή κυτταρική μεμβράνη, ειδικά φτιαγμένη και αυτή με πολύ κόπο, έτσι ώστε να μπορεί μέσα να λειτουργεί το DNA και να μπορούν να εισέρχονται μέσα διάφορα θρεπτικά στοιχεία και να εξέρχονται τα απορρίμματα του κυττάρου. (Σας τα λέω πάρα πολύ απλά, χωρίς ορολογίες και χωρίς πλήρη ανάλυση του τι συνέβαινε).

Μέσα εκεί όμως, εκτός από το DNA, έπρεπε να μπουν και ένα σωρό άλλα στοιχεία όπως νήματα RNA και καταλύτες, τα οποία και αυτά κατασκευάστηκαν με υψηλή τεχνολογία μετά από πάρα πολλές εβδομάδες και με πολύ ειδικές εργαστηριακές διατάξεις, ώστε να γίνουν όλα αυτά με ακρίβεια. Και το κύτταρο ήταν έτοιμο εκτός από ένα εξάρτημα: Του έλειπαν τα ριβοσώματα.

Η τεχνητή νοημοσύνη μου εξήγησε ότι χωρίς ριβοσώματα μέσα σε ένα κύτταρο, ακόμα και πλήρες αν είναι, είναι σαν να έχεις ένα εργοστάσιο με όλα τα υλικά, με όλα τα μηχανήματα αλλά χωρίς εργάτες. Απλά το κύτταρο είναι πλήρες αλλά είναι νεκρό. Του ζήτησα λοιπόν να συνθέσει ριβοσώματα και μου απάντησε ότι αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Για να φτιάξεις ένα ριβόσωμα πρέπει να έχεις, μου είπε, τουλάχιστον ένα άλλο ριβόσωμα από ένα ζωντανό πραγματικό κύτταρο, και αυτό θα φτιάξει ριβοσώματα για να λειτουργήσει η τεχνητή ζωή.

Του ζήτησα να κάνει μία έρευνα στο Ίντερνετ να δει τι επιστημονικές προσπάθειες έχουν γίνει προς αυτή την κατεύθυνση. Μέχρι το 2024 δεν βρήκε απολύτως τίποτα. Ριβόσωμα, παρά τις προσπάθειες, δεν είχε καταφέρει να δημιουργηθεί. Εδώ η προσομοίωση σταμάτησε. Όμως εγώ ήμουν ανικανοποίητος.

Λέω: "Μα δεν είναι δυνατόν, κάτι θα έχει γίνει". Πήγα σε άλλες τεχνητές νοημοσύνες, σε άλλες τρεις. Οι δύο μου έβγαλαν πάλι τα ίδια αποτελέσματα. Η τρίτη όμως, η GROK, που ήταν ενημερωμένη μέχρι και το 2025, μου έβγαλε ένα καινούριο αποτέλεσμα: ότι για πρώτη φορά, τον Ιανουάριο του 2025, δημοσιεύτηκε επιστημονική εργασία για την πρώτη κατασκευή ριβοσώματος. Έβαλα την επιστημονική αυτή εργασία σε αυτόματη μετάφραση και την κατέβασα στον υπολογιστή μου. Μόνο η περιγραφή, τού πώς το κατάφεραν αυτό — να φτιάξουν ριβόσωμα χωρίς άλλο ριβόσωμα, από ανόργανη ύλη — ήταν 44 σελίδες, χωρίς αναλύσεις των ορολογιών και χωρίς αναλύσεις των εργαστηριακών διατάξεων που χρειαζόντουσαν για να γίνει κάτι τέτοιο. Και έτσι επέστρεψα για να συνεχίσουμε την προσομοίωση, πώς θα γινόταν αν πράγματι είχαμε αυτές τις διατάξεις. Μόνο η κατασκευή ριβοσώματος λοιπόν, θα μας έπαιρνε περίπου 200 ημέρες συνεχούς εργασίας. Και μόνο έτσι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ο πρώτος απλούστατος οργανισμός για να μπολιάσει με ζωή τον πλανήτη.

Δηλαδή, με την τελευταία λέξη της σημερινής τεχνολογίας, κατάφεραν μετά από δεκαετίες προσπαθειών οι επιστήμονες να το κάνουν φέτος, το 2025, και μάλιστα χωρίς ακόμα να έχουν πετύχει το ποσοστό που χρειάζεται για ασφαλή διπλασιασμό των ριβοσωμάτων. Αλλά εντάξει, είναι θέμα χρόνου.

Τώρα πού καταλήγω και γιατί σας τα είπα όλα αυτά;

Επειδή υπάρχουν κάτι τύποι που περνιούνται για έξυπνοι, οι οποίοι προσπαθούν να μας πείσουν ότι στην αρχή της δημιουργίας της Γης υπήρχαν κάτι νουκλεοτίδια από ανόργανη ύλη — αυτές οι βάσεις που φτιάχνουν το DNA — σκόρπια χυμένα μέσα σε λακκουβίτσες με νερό, τα οποία χτυπούσε η ηλιακή ακτινοβολία, και αυτά με τυχαίο τρόπο από μόνα τους άρχισαν να συντίθενται και να ενώνονται και να δημιουργούν τις γνωστές αλυσίδες του DNA, για να φτιάξουν τον πρώτο απλό οργανισμό. Και κατόπιν αυτά εξελίχθηκαν και γέμισαν όλη τη Γη και έφτιαξαν τη ζωή που έχουμε σήμερα.

Και βρίσκουν αφελείς ανθρώπους που τα πιστεύουνε! Και σου λένε: «Δεν υπάρχει Θεός, αλλά όλα έγιναν τυχαία μέσα σε μια οργανική σούπα, με την ηλιακή ακτινοβολία να χτυπάει μέσα σε τέτοιες λιμνούλες και να δημιουργεί DNA, και αυτό τυχαία κλείστηκε μέσα σε μεμβράνες και δημιούργησε τυχαία ριβοσώματα και καταλύτες και ό,τι άλλο χρειαζόταν για να αρχίσει να λειτουργεί το κύτταρο».

Κι αν διαβάζατε πόση ακρίβεια χρειάζεται για αυτούς τους χειρισμούς, και πόσο ταυτόχρονα πρέπει να λειτουργήσουν όλα αυτά, για να φτιάξουν ένα απλό, πολύ απλό ριβόσωμα, και με πόση ακρίβεια πρέπει να μετρηθούν και να τοποθετηθούν όλες οι σωστές αναλογίες των υλικών μέσα στο τεχνητό κύτταρο, και πόσο υψηλής τεχνολογίας διατάξεις και μονωμένα εργαστήρια και υλικά χρειάζονται για να γίνει κάτι τέτοιο, θα βλέπατε ότι επιστημονικότερο είναι να σας πω ότι θα πω «άμπρα κατάμπρα» και θα μεταμορφωθώ σε μια μικρή νεράιδα με φτερά και θα αρχίσω να πετάω, παρά να σας πω ότι μπορούν αυτά τα στοιχεία μέσα σε μια παλιολακούβα με νερό που το χτυπά η ηλιακή ακτινοβολία, μπορούν να δημιουργήσουν ζωή, έτσι τυχαία από μόνα τους.

Και η ευπιστία έχει τα όριά της!

Αν αντί να σας πω όλα αυτά που σας είπα, απλά σας διάβαζα τα εξαρτήματα και τις διατάξεις και τη σειρά και την ακρίβεια όλων όσων χρειάζεται ένα κύτταρο για να γίνει από ανόργανη ύλη, όχι τον χρόνο της ομιλίας αυτής αλλά για ώρες θα έπρεπε να σας διαβάζω μόνο για τα υλικά και τις διατάξεις, χωρίς να πω τίποτα άλλο.