1. Ένας τέτοιος μαθητής, πραγματικά πνευματικός, παίρνει το Πνεύμα του Θεού, το οποίο εξ αρχής σε όλες τις οικονομίες του Θεού συμπαραστάθηκε στους ανθρώπους και ανήγγειλε τα μέλλοντα και έδειξε τα παρόντα και διηγήθηκε τα παρελθόντα. «Ανακρίνει μεν πάντας, αυτός δε υπ' ουδενός ανακρίνεται»^[1]. Κρίνει τα έθνη, τα οποία «ελάτρευσαν τη κτίσει παρά τον κτίσαντα»^[2] και με «αδόκιμον νουν»^[3] δαπάνησαν άσκοπα όλη την εργασία τους. Κρίνει ακόμη και τους Ιουδαίους, διότι δεν δέχθηκαν τον Λόγο που τους ελευθερώνει, ούτε θέλησαν να ελευθερωθούν, ενώ είχαν μαζί τους τον Ελευθερωτή. Αλλά ακαίρως και με την τήρηση διατάξεων έκτος του νόμου προσποιήθηκαν ότι είναι δούλοι του Θεού, ο οποίος δεν χρειάζεται τίποτε. Και δεν ανεγνώρισαν την έλευση του Χριστού για τη σωτηρία των ανθρώπων, ούτε θέλησαν να καταλάβουν ότι όλοι οι Προφήται προανήγγειλαν ότι θα έλθει δύο φορές- μία μεν, κατά την οποία «άνθρωπος εν πληγή ων και ειδώς φέρειν μαλακίαν»^[4], κάθισε επάνω στον πώλο της όνου^[5], έγινε ο «λίθος ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες»^[6] και «ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη»^[7]. Με την έκταση των χειρών διέλυσε τον Αμαλήκ^[8], συνήθροισε όμως, τους διεσπαρμένους υιούς από τα πέρατα της γης στο ποίμνιο του Πατρός^[9] και «εμνήσθη των προκεκοιμημένων νεκρών Αυτού και κατέβη προς αυτούς ρύσασθαι αυτούς και σώσαι αυτούς». Τη δεύτερη φορά, όμως, θα έλθει «επί των νεφελών»^[10], επιφέροντας την ημέρα, που θα είναι «καιομένη ως κλίβανος»^[11], και θα ταράξει τη γη με το λόγο του στόματός του, θα εξολόθρευση τους ασεβείς με το πνεύμα των χειλέων αυτού^[12] και θα έχει «το πτύον εν τη χειρί αυτού και διακαθαριεί την άλωνα αυτού, και συνάξει τον σίτον αυτού εις την αποθήκην, το δε άχυρον κατακαύσει πυρί ασβέστω»^[13].

2. Θα κρίνει ακόμη και τη διδασκαλία του Μαρκίωνος. Πώς δηλαδή, δέχεται ότι υπάρχουν δύο θεοί χωρισμένοι μεταξύ τους με απεριόριστα διαστήματα; Πώς θα είναι αγαθός αυτός που αποσπά τους ανθρώπους που δεν του ανήκουν από εκείνον που τους έπλασε και τους καλεί στη βασιλεία του; Και γιατί η αγαθότητά του είναι ελλιπής και δεν τους σώζει όλους; Γιατί στους ανθρώπους μεν φαίνεται αγαθός, σε αυτόν, όμως, που έκανε τους ανθρώπους φαίνεται πολύ άδικος, αφαιρώντας του όσα είναι δικά του; Εάν ο Κύριος ήταν από άλλον Πατέρα, ήταν σωστό το ότι, κρατώντας στα χέρια του το ψωμί που είναι από τη δική μας κτίση, παραδεχόταν πως αυτό είναι το σώμα του και το κρασί με το νερό μέσα στο ποτήριο επιβεβαίωνε πως είναι το αίμα του;^[14]. Και γιατί ομολογούσε πως είναι «Υιός ανθρώπου»^[15], εάν δεν είχε υποστεί τη γέννηση από άνθρωπο; Πώς μπορούσε να συγχωρήσει τα αμαρτήματά μας, για τα οποία οφείλουμε στον Δημιουργό και Θεό μας; Με ποιόν τρόπο δε, μολονότι δεν είχε σώμα, αλλά φαινόταν σαν άνθρωπος, σταυρώθηκε, και από τη νυγείσα πλευρά του εξήλθε αίμα και νερό;^[16] Τι σώμα έθαψαν οι ενταφιασταί και τι ήταν εκείνο που αναστήθηκε εκ των νεκρών;

3. Θα κρίνει, όμως, και όλους τους οπαδούς του Ουαλεντίνου. Διότι με τη γλώσσα μεν παραδέχονται ότι υπάρχει ένας Θεός Πατήρ και ότι από αυτόν προέρχονται όλα, αλλά γι' αυτόν που τα έκανε όλα λέγουν ότι είναι «Υστερήματος καρπός». Και τον ένα Κύριο ημών Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, παρομοίως, με τη γλώσσα τον ομολογούν, χαρίζοντας κατά τη γνώμη τους ειδική προέλευση στον Μονογενή, ειδική στον Λόγο και άλλη μεν στον Χριστό, άλλη δε στον Σωτήρα. Έτσι, σύμφωνα με αυτούς, πρέπει να λέγωμε μεν ότι όλα είναι σαν ένα πράγμα, αλλά ο καθένας από αυτούς κατανοείται χωριστά και έχει τη δική του προέλευση σύμφωνα με τη σύζευξή του. Μόνο με τα λόγια τους, δηλαδή, φαίνεται ότι προχωρούν προς την ενότητα. Με τις απόψεις τους, όμως, και το φρόνημά τους, ενώ λέγουν ότι ερευνούν «τα βαθέα», αποτυγχάνουν στην ενότητα και περιπίπτουν σε πολύμορφη κρίση περί του Θεού, ενώ ο ίδιος ο Χριστός θα τους κρίνει για όσα μόνοι τους εφεύραν. Γι', αυτόν λέγουν ότι γεννήθηκε μετά το Πλήρωμα των Αιώνων και προήλθε μετά το Υστέρημα και εξ αιτίας του πάθους που συνέβη στη Σοφία, όπως βεβαιώνουν οι ίδιοι, αφού ανέλαβαν το έργο μαίας· θα τους κατηγορήσει όμως ο Όμηρος που είναι δικός τους προφήτης και από τον οποίο σοφίσθηκαν και τα επινόησαν αυτά. Λέγει, λοιπόν, ο Όμηρος: «εχθρός γαρ μοι κείνος ομώς Αίδαο πύλησιν, ος χ' έτερον μεν κεύθη ενί φρεσίν, άλλο δε είπη»^[17]. Θα κρίνει και τα ανόητα λόγια των φαύλων Γνωστικών, αποδεικνύοντας ότι είναι μαθηταί του Σίμωνος του μάγου.

4. [Κρίνει και τους οπαδούς του Ηβιώνου. Πώς μπορούν να σωθούν, εάν ο Θεός δεν ήταν εκείνος που τους έσωσε στη γη; Ή πώς ο άνθρωπος θα προχωρήσει προς τον Θεό, εάν ο Θεός δεν προχωρήσει προς τον άνθρωπο;]^[18]. Πώς θα αφήσει ο άνθρωπος τη γέννηση που φέρει το θάνατο, παρά μόνο με τη νέα γέννηση, την οποία έδωσε ο Θεός κατά τρόπο θαυμαστό και απροσδόκητο, αλλά και ως σημείο σωτηρίας, δηλαδή, με την αναγέννηση που γίνεται από την παρθένο^[19] (Εκκλησία) δια της πίστεως; Ή ποια υιοθεσία θα πάρουν από τον Θεό, αφού παραμένουν σε αυτήν τη γέννηση, η οποία είναι κατ' άνθρωπον και σε αυτόν τον κόσμο; Πώς ήταν ανώτερος από τον Σολομώντα ή τον Ιωνά και ήταν Κύριος του Δαυίδ^[20] αυτός που είχε την ίδια ουσία με αυτούς; Πώς κατενίκησε αυτόν, που ήταν ισχυρός έναντι των ανθρώπων^[21], και όχι μόνο νίκησε τον άνθρωπο, αλλά και τον κρατούσε υπό την εξουσία του; Πώς νίκησε το νικητή; Πώς απελευθέρωσε τον άνθρωπο που νικήθηκε, εάν δεν ήταν ανώτερός του; Ποιος άλλος είναι καλύτερος και ανώτερος από τον άνθρωπο που έγινε «καθ' ομοίωσιν»^[22] Θεού, παρά μόνον ο Υιός του Θεού, καθ' ομοίωσιν του οποίου έγινε ο άνθρωπος; Και γι' αυτό, στο τέλος, ο ίδιος έδειξε την ομοίωση. Ο Υιός του Θεού που έγινε άνθρωπος, παίρνοντας μέσα του το παλιό του πλάσμα, όπως δείξαμε στο προηγούμενο βιβλίο^[23].

5. Θα κρίνει και αυτούς που εισάγουν τη «δόκηση». Διότι πώς οι ίδιοι νομίζουν ότι ερευνούν την αλήθεια, όταν ο διδάσκαλός τους υπήρξε «κατά δόκησιν»; Ή πως μπορούν να έχουν κάτι σίγουρο από αυτόν, εάν υπήρξε «κατά δόκησιν» και δεν ήταν η αλήθεια; Πώς μπορούν να μετάσχουν πραγματικά στη σωτηρία, εάν εκείνος, στον οποίο λέγουν ότι πιστεύουν, έδειχνε ότι ο ίδιος ήταν «κατά δόκησιν»; Κάθε τι, λοιπόν, γι' αυτούς είναι «δόκησις» και όχι αλήθεια. Και τώρα πια πρέπει να ερευνήσωμε μη τυχόν και οι ίδιοι, επειδή δεν είναι άνθρωποι, αλλά άφωνα ζώα, εμφανίζονται ως σκιές ανθρώπων σε πάρα πολλούς ανθρώπους.

6. Θα κρίνει και τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι, χωρίς να πάρουν το προφητικό χάρισμα από τον Θεό και ούτε από φόβο Θεού, αλλά από κενοδοξία ή για κάποιο κέρδος ή μάλλον από ενέργεια του πονηρού πνεύματος, προσποιούνται ότι προφητεύουν και ψεύδονται έτσι εναντίον του Θεού.

7. [Θα κρίνει δε και όσους δημιουργούν τα σχίσματα, διότι δεν έχουν την αγάπη του Θεού, αλλά κοιτάζουν το δικό τους συμφέρον και όχι την ενότητα της Εκκλησίας. Για ασήμαντους και τυχαίους λόγους κόβουν και διαιρούν το μεγάλο και ένδοξο σώμα του Χριστού, και, όσο εξαρτάται από αυτούς, το φονεύουν. Επίσης θα κρίνει όσους μιλούν για ειρήνη και κάνουν πόλεμο, διυλίζοντας πραγματικά το κουνούπι και καταπίνοντας την καμήλα^[24]. Δεν μπορούν να κατορθώσουν τίποτε τόσο σπουδαίο, όσο μεγάλη είναι η ζημία του σχίσματος]^[25], θα κρίνει, όμως, και όλους όσοι βρίσκονται έκτος της αληθείας, δηλαδή, έκτος της Εκκλησίας. Αλλά ο ίδιος δεν θα κριθή από κανένα. [Όλα έγιναν από αυτόν. Η ολοκληρωμένη δε πίστη είναι σε έναν Θεό Παντοκράτορα, από τον οποίο προέρχονται όλα. Και η σταθερή πεποίθηση είναι στον Υιό του Θεού. Στον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, με τον οποίο έγιναν τα πάντα^[26], και στις οικονομίες του, με τις οποίες ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος· επίσης στο Πνεύμα του Θεού, το οποίο σε κάθε γενιά των ανθρώπων παρουσιάζει τις οικονομίες του Πατρός και του Υιού, όπως θέλει ο Πατήρ.

8. Η αληθινή γνώση είναι η διδαχή των Αποστόλων και το αρχαίο σύστημα της Εκκλησίας που υπάρχει σε όλο τον κόσμο]^[27]· το χαρακτηριστικό γνώρισμα του σώματος του Χριστού κατά τις διαδοχές των Επισκόπων, στους οποίους εκείνοι παρέδωσαν τις κατά τόπους Εκκλησίες· η πληρέστατη χρήση της Γραφής, η οποία έφθασε μέχρις εμάς, επειδή ακριβώς φυλάχθηκε χωρίς καμία παραχάραξη, έτσι ώστε να μη επιδέχεται ούτε προσθήκη ούτε αφαίρεσιν η ανόθευτη μελέτη και η σωστή διδασκαλία σύμφωνα με τη Γραφή, η ακριβής και ακίνδυνος και αβλάσφημος· και τέλος η ιδιαίτερη δωρεά της αγάπης, η οποία είναι πολυτιμότερη από τη γνώση, ενδοξότερη από την προφητεία και ανώτερη από όλα τα άλλα χαρίσματα.

9. Γι' αυτό η Εκκλησία σε κάθε τόπο και χρόνο, από την αγάπη που έχει προς τον Θεό, προαποστέλλει στον Πατέρα το πλήθος των μαρτύρων. Όλοι οι άλλοι όχι μόνο δεν έχουν να το δείξουν αυτό, αλλά ούτε αναγκαία λένε πως είναι μία τέτοια μαρτυρία, διότι οι ιδέες τους είναι αληθινή μαρτυρία. Εκτός και αν κάποτε υπήρξαν ένας η δύο τέτοιοι καθ' όλο το χρόνο, αφ' ότου εμφανίσθηκε ο Κύριος στη γη με τους μάρτυρές μας, σαν να ελεήθηκε ο ίδιος και βάστασε μαζί τους τον ονειδισμό του ονόματός του και (οδηγήθηκε μαζί με αυτούς στο θάνατο, σαν να τους δωρήθηκε κάποια συνοδεία. Διότι τον ονειδισμό αυτών, που υφίστανται διωγμό «ένεκεν δικαιοσύνης»^[28] και υπομένουν όλες τις τιμωρίες και θανατώνονται για την αγάπη του Θεού και την ομολογία του Υιού του, μόνον η Εκκλησία ξεκάθαρα τον υπομένει. Αυτή συνεχώς πληγώνεται και όμως αμέσως αυξάνει τα μέλη της και μένει ακέραιη, όπως και ο τύπος της, η γυναίκα του Λωτ που έγινε «στήλη αλός»^[29]. Τέτοιο διωγμό υπέμεναν οι παλιοί Προφήται, καθώς λέγει ο Κύριος: «Ούτω γαρ εδίωξαν τους προφήτας τους προ υμών»^[30]. Διότι κατά νέο μεν τρόπο υπομένει διωγμό από αυτούς που δεν δέχονται τον Λόγο του Θεού, αλλά το ίδιο Πνεύμα επαναπαύεται στην Εκκλησία.

10. Οι Προφήται μαζί με τα άλλα προφήτευσαν και αυτό: ότι εκείνοι, στους οποίους θα αναπαυθεί το Πνεύμα του Θεού και θα υπακούσουν στον Λόγο του Πατρός και το κατά δύναμη θα υπηρετήσουν σε αυτόν, θα υποστούν διωγμό και θα λιθοβοληθούν και θα φονευθούν. Με τον εαυτό τους τα προτύπωναν όλα αυτά οι Προφήται για την αγάπη του Θεού και τον Λόγο του. Επειδή, δηλαδή, και οι ίδιοι ήσαν μέλη του Χριστού, ο καθένας από αυτούς, καθ' ότι ήταν μέλος, κατά τούτο φανέρωνε την προφητεία. Όλοι και πολλοί μαζί ένα προτύπωναν και κήρυτταν αυτά που ήσαν για τον ένα. Όπως με τα δικά μας μέλη φαίνεται μεν η ενέργεια όλου του σώματος, όμως, το σχήμα όλου του ανθρώπου δεν φαίνεται με ένα μέλος, αλλά με όλα μαζί, έτσι και οι Προφήται· όλοι μεν προτύπωναν τον ένα. Ο καθένας τους, όμως, καθότι ήταν μέλος, εκπλήρωνε την οικονομία και προτύπωνε το έργο του Χριστού για εκείνο το μέλος.

11. Μερικοί, δηλαδή, που τον είδαν εν δόξη^[31], έβλεπαν την ένδοξη ζωή του στα δεξιά του Πατρός^[32]. Άλλοι τον έβλεπαν να έρχεται επάνω στις νεφέλες ως Υιός ανθρώπου^[33] και έλεγαν γι' αυτόν: «Όψονται εις ον εξεκέντησαν»^[34]. Προφήτευαν, δηλαδή, την έλευσή του, για την οποία ο ίδιος λέγει: «Πλην ο Υιός του ανθρώπου ελθών άρα ευρήσει την πίστιν επί της γης;»^[35]. Γι' αυτήν και ο Παύλος λέγει: «Είπερ δίκαιον παρά θεώ ανταποδούναι τοις θλίβουσιν υμάς θλίψιν και υμίν τοις θλιβομένοις άνεσιν μεθ' ημών εν τη αποκαλύψει του Κυρίου Ιησού απ' ουρανού μετ' αγγέλων δυνάμεως αυτού εν πυρί φλογός»^[36]. Άλλοι, που τον ονομάζουν κριτή^[37] και την ημέρα του Κυρίου σαν κλίβανο που καίει^[38] και ο οποίος «συνάξει τον σίτον εις την αποθήκην, το δε άχυρον κατακαύσει πυρι ασβέστω»^[39], απειλούν τους απίστους, για τους οποίους και ο ίδιος ο Κύριος λέγει «Πορεύεσθε απ' εμού οι κατηραμένοι εις το πυρ το αιώνιον, ο ητοίμασεν ο Πατήρ μου τω διαβόλω και τοις αγγέλοις αυτού»^[40]. Και ο Απόστολος τα ίδια λέγει «οίτινες δίκην τίσουσιν όλεθρον αιώνιον από προσώπου του Κυρίου και από της δόξης της ισχύος αυτού, όταν έλθη ενδοξασθήναι εν τοις Αγίοις αυτού και θαυμασθήναι εν τοις πιστεύσασιν εις αυτόν»^[41]. Και όσοι λέγουν «Ωραίος κάλλει παρά τους υιούς των ανθρώπων»^[42] καν «Έχρισέ σε ο Θεός ο Θεός σου έλαιον αγαλλιάσεως παρά τους μετόχους σου»^[43] και: «Περίζωσαι την ρομφαίαν σου επί τον μηρόν σου, δυνατέ, τη ωραιότητί σου και τω κάλλει σου και έντεινον και κατευοδού και βασίλευε ένεκεν αληθείας και πραότητος και δικαιοσύνης»^[44], καθώς και οσαδήποτε άλλα παρόμοια περί Αυτού, δείχνουν με αυτά τη μεγαλοπρέπεια και το κάλλος του στη βασιλεία των ουρανών και την αγαλλίαση την τόσο λαμπρή και υπέροχη, που θα έχουν όλοι εκείνοι σε όσους κυριαρχεί, ώστε όσοι ακούνε να επιθυμούν να βρεθούν εκεί, διότι πράττουν τα ευάρεστα στον Θεό. Όσοι, πάλι, λέγουν «άνθρωπος εστί, και τις γνώσεται αυτόν;»^[45] και: «Προσήλθον προς την προφήτιν και έτεκεν υιόν»^[46]· «Και καλείται το όνομα αυτού θαυμαστός σύμβουλος, Θεός ισχυρός»^[47], [αυτοί κηρύττουν τον εκ παρθένου Εμμανουήλ και δείχνουν την ένωση του Λόγου τού Θεού με το πλάσμα του]^[48]. Διότι ο Λόγος θα γίνει άνθρωπος και ο Υιός του Θεού Υιός ανθρώπου, θα διανοίξει ως καθαρός και με καθαρότητα την καθαρή μήτρα, που αναγέννησε τους ανθρώπους για τον Θεό και την οποία ο ίδιος καθάρισε. Και μολονότι έγινε αυτό που είμαστε και εμείς, είναι Θεός ισχυρός^[49] και τη γενιά του κανείς δεν μπορεί να τη διηγηθή^[50]. Όσοι, πάλι, λέγουν: «Ο Κύριος εκ Σιών εφθέγξατο και εξ Ιερουσαλήμ έδωκε φωνήν αυτού»^[51] καν «Γνωστός εν τη Ιουδαία ο Θεός»^[52], αυτοί φανερώνουν τον ερχομό του στην Ιουδαία. Όσοι, όμως, έλεγαν: «Ο Θεός από νότου ήξει και από όρους κατασκίου δασέος»^[53], μιλούσαν για την έλευσή του από τη Βηθλεέμ (όπως δείξαμε στο προηγούμενο βιβλίο^[54]), από όπου ήλθε και ο αρχηγός που ποιμαίνει το λαό του Πατρός του. Όσοι, πάλι, λέγουν ότι με την έλευσή του «αλείται ως έλαφος ο χωλός, τρανή δε έσται γλώσσα μογιλάλων, και ανοιχθήσονται οφθαλμοί τυφλών και ώτα κωφών ακούσονται»^[55] και: «Ισχύσατε χείρες ανειμέναι και γόνατα παραλελυμένα»^[56] και: «αναστήσονται οι νεκροί οι εν τοις μνημείοις»^[57] καν «Ούτος τας νόσους ημών λήψεται και τας ασθενείας ημών οίσει»^[58], μιλούν για τις θεραπείες που έκανε ο Χριστός.

12. Μερικοί τον προφήτευαν ως άνθρωπο αδύναμο και άδοξο που γνωρίζει να υποφέρει ασθένεια^[59]· ότι θα έλθει στα Ιεροσόλυμα καθισμένος επάνω σε πώλο όνου^[60]· ότι τη ράχη του θα την εκθέσει στα μαστίγια και τις σιαγόνες στα ραπίσματα^[61], ότι θα οδηγηθεί σαν πρόβατο στη σφαγή^[62]· ότι θα τον ποτίσουν με ξύδι και χολή^[63], ότι θα τον εγκαταλείψουν οι φίλοι του και οι πλησίον του^[64], ότι εκτείνει τα χέρια του όλη την ημερα^[65]· ότι αυτοί που τον βλέπουν, τον εμπαίζουν και τον υβρίζουν· ότι μοιράζονται τα ρούχα του και στον ιματισμό του βάζουν κλήρο^[66]· και ότι κατεβαίνει «εις χουν θανάτου»^[67], και όλα τα παρόμοια. Προφήτευσαν, δηλαδή, την παρουσία του ως ανθρώπου και πως εισήλθε στα Ιεροσόλυμα, στα οποία έπαθε και σταυρώθηκε^[68] και υπέμεινε όλα όσα προφητεύθηκαν. Άλλοι, όμως, οι οποίοι λέγουν: «Εμνήσθη Κύριος άγιος των νεκρών αυτού, των προκεκοιμημένων εις γην χώματος, και κατέβη προς αυτούς εγείραι αυτούς, του σώσαι αυτούς»^[69], αναφέρουν το λόγο, για τον οποίο τα έπαθε όλα αυτά. Όσοι, πάλι, έλεγαν «Και έσται εν τη ημέρα εκείνη, λέγει Κύριος, δύσεται ο ήλιος μεσημβρίας, και συσκοτάσει επί της γης εν ημέρα φωτός· και μεταστρέψω τας εορτάς υμών εις πένθος και πάσας τας ωδάς υμών εις θρήνον»^[70] είναι ολοφάνερο ότι προφήτευαν την έκλειψη του ηλίου, που συνέβη, όταν σταυρώθηκε ο Χριστός, «από έκτης ώρας»^[71], και το ότι μετά από αυτό που έγινε, οι κατά το νόμο εορτές τους και οι ωδές τους θα μεταστρέφονταν σε πένθος και θρήνο, διότι επρόκειτο να παραδοθούν στα έθνη. Ακόμη δε πιο φανερά το έδειξε αυτό το ίδιο ο Ιερεμίας, λέγοντας τα εξής: «εκενώθη η τίκτουσα, απεκάκισεν η ψυχή αυτής, επέδυ ο ήλιος αυτή έτι μεσούσης της ημέρας, κατησχύνθη και ωνειδίσθη· τους καταλοίπους αυτών εις μάχαιραν δώσω εναντίον των εχθρών αυτών»^[72].

13. Όσοι λέγουν ότι αυτός κοιμήθηκε και ύπνωσε και σηκώθηκε «ότι Κύριος αντιλήψεται αυτού»^[73], και παραγγέλλουν στους άρχοντες των ουρανών να ανοίξουν τις αιώνιες πύλες για να εισέλθει «ο βασιλεύς της δόξης»^[74], προφητεύουν την εκ νεκρών ανάστασή του δια του Πατρός και την ανάληψή του στους ουρανούς. Με αυτό, όμως, που είπαν «απ' άκρου του ουρανού η έξοδος αυτού και το κατάντημα αυτού έως άκρου του ουρανού, και ουκ εστίν ος αποκρυβήσεται της θέρμης αυτού»^[75], προφήτευσαν το ίδιο· ότι, δηλαδή, ανελήφθη εκεί, από όπου και κατήλθε, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει τη δίκαιη κρίση του. Και όσοι έλεγαν «Ο Κύριος εβασίλευσεν, οργιζέσθωσαν λαοί ο καθήμενος επί των Χερουβίμ, σαλευθήτω η γη»^[76], προφήτευαν αφ' ενός μεν την οργή όλων των λαών, η οποία εκδηλώθηκε μετά την ανάληψή του εναντίον όσων πίστευσαν σε αυτόν, και το σάλο όλης της γης εναντίον της Εκκλησίας, αφ' ετέρου δε το ότι θα ταραχθεί όλη η γη, όταν θα έλθει από τους ουρανούς μαζί με τους αγγέλους «δυνάμεως αυτού»^[77], όπως λέγει ο ίδιος· «Έσται ταραχή της γης μεγάλη, οία ου γέγονεν απ' αρχής»^[78]. Και πάλι, με αυτό που λέγουν «Τις ο κρινόμενος; αντιστήτω· και τις ο δικαιούμενος; εγγισάτω τω παιδί του Θεού»^[79]· «Ουαί υμίν, ότι πάντες ως ιμάτιον παλαιωθήσεσθε και ως στις καταφάγεται υμάς»^[80]· «Ταπεινωθήσεται πάσα σαρξ και υψωθήσεται Κύριος μόνος εν υψίστοις» ^[81], προφητεύουν ότι μετά το πάθος ο Θεός θα υποτάξει κάτω από τα πόδια του όσους του αντιστάθηκαν^[82] και ο ίδιος θα υψωθεί επάνω από όλους και δεν θα υπάρχει κανείς που να δικαιώνεται ή να συγκρίνεται με αυτόν.

14. Και όσοι λέγουν ότι ο Θεός θα θεσπίσει καινούργια διαθήκη για τους ανθρώπους, όχι όπως εκείνην που θέσπισε με τους πατέρες επάνω στο όρος Χωρήβ^[83]· ότι θα δώσει στους ανθρώπους καινούργια καρδιά και καινούργιο πνεύμα^[84]· και πάλι: «Και τα αρχαία μη συλλογίζεσθε. Ιδού εγώ ποιώ καινά ά νυν ανατελεί, και γνώσεσθε αυτά· και ποιήσω εν τη ερήμω οδόν και εν τη ανύδρω ποταμούς ποτίσαι το γένος το εκλεκτόν, λαόν μου, όν περιεποιησάμην τας αρετάς μου διηγείσθαι»^[85], ολοφάνερα κηρύττουν την ελευθερία της Καινής Διαθήκης και το καινούργιο κρασί που μπαίνει σε καινούργιους ασκούς^[86]· δηλαδή, την πίστη στον Χριστό, την οδό της δικαιοσύνης που φάνηκε στην έρημο και τους ποταμούς του Αγίου Πνεύματος στην άνυδρο γη, που πότισαν το εκλεκτό γένος του Θεού, το οποίο απέκτησε για να εξαγγείλει τις αρετές του και όχι για να βλασφημεί τον Θεό που τα έκανε αυτά.

15. Και όλα τα άλλα χωρία της Γραφής, τα οποία διεξοδικώς αναφέραμε ότι είπαν οι Προφήται, όποιος είναι πραγματικά πνευματικός θα εξηγήσει σε ποιο χαρακτηριστικό σημείο της οικονομίας του Κυρίου αναφέρεται το καθένα από αυτά και θα κατανοήσει ότι δείχνει ακέραιο το σώμα του έργου του Υιού του Θεού. Πάντοτε η Γραφή μιλάει για τον ίδιο Θεό και τον ίδιο Λόγο του Θεού, αν και τώρα φανερώθηκε σε εμάς. Επίσης, γνωρίζει πάντοτε το ίδιο Πνεύμα του Θεού. Μολονότι στους εσχάτους καιρούς κατά νέο τρόπο επιφοίτησε σε εμάς, αλλά και στο ίδιο ανθρώπινο γένος, από τη δημιουργία του κόσμου μέχρι τέλους. Από αυτό όσοι πιστεύουν στον Θεό και ακολουθούν τον Λόγο του, παίρνουν τη σωτηρία που προέρχεται από αυτόν. Όσοι αποσκιρτούν από αυτόν και περιφρονούν τις εντολές του και με τα έργα τους ατιμάζουν αυτόν που τους έκανε και με τις απόψεις τους βλασφημούν αυτόν που τους τρέφει, επισύρουν εναντίον τους πολύ δίκαιη κρίση. Αυτός, λοιπόν, ο άνθρωπος «ανακρίνει μεν πάντας, αυτός δε υπ' ουδενός ανακρίνεται» ^[87]. Ούτε τον Πατέρα του βλασφημεί, ούτε τις οικονομίες του αθετεί, ούτε τους πατέρες κατηγορεί, ούτε τους Προφήτες ατιμάζει, λέγοντας ότι είναι από άλλον θεό ή, πάλι, αποτελούν μία διαφορετική πραγματικότητα.

Σημειώσεις

1. Α' Κορινθίους 2,15.

2. Ρωμαίους 1,25.

3. Ρωμαίους 1,28.

4. Ησαΐας 53,3.

5. Ζαχαρίας 9, 9· Ματθαίος 21. 5-7.

6. Ψαλμοί 117,22· Ματθαίος 21,42· Μάρκος 12,10- Παράβαλλε Πράξεις 4,11.

7. Ησαΐας 53,7.

8. Έξοδος 17,11.

9. Ησαΐας 11,12- Ιωάννης 11,52.

10. Ματθαίος 24,30. Παράβαλλε και Δανιήλ 7,13.

11. Μάρκος 4,1.

12. Ησαΐας 11,4.

13. Ματθαίος 3,12· Λουκάς 3,17.

14. Ματθαίος 26,26-28· Μάρκος 14,22-24· Λουκάς 22,19-20.

15. Ματθαίος 16,13.

16. Ιωάννης 19,34.

17. Ιλιάδα, Ι', 312-313.

18. Θεοδωρήτου, Ερανιστής, Διάλογος Β΄ (PG 83,172).

19. Δηλαδή, την Εκκλησία (Βλέπε Το παράλληλο χωρίο παρακάτω, παράγραφο 11).

20. Ματθαίος 12,41-42·22,43.

21. Ματθαίος 12,29· Λουκάς 11,21-22.

22. Γένεση 1,26.

23. Κεφ. 16,6 και 18,1-2.

24. Ματθαίος 23,24.

25. Ιωάννου Δαμασκηνού, εις τα Ιερά Παράλληλα (PG 96,508D).

26. Ιωάννης 1,3.

27. Ιωάννου Δαμασκηνού, εις τα Ιερά Παράλληλα (PG 96,468Α).

28. Ματθαίος 5,10.

29. Γένεση 19,26.

30. Ματθαίος 5,12.

31. Ησαΐας 6,1· Ιωάννης 12,41.

32. Ψαλμοί 109,1· Πράξεις 7,55-56.

33. Δανιήλ 7,13.

34. Ιωάννης 19,37· Αποκάλυψη 1,7· Ζαχαρίας 12,10.

35. Λουκάς 18,8.

36. Β΄ Θεσσαλονικείς 1,6-7.

37. Ψαλμοί 49,6.

38. Μάρκος 4,1.

39. Ματθαίος 3,12· Λουκάς 3,17.

40. Ματθαίος 25,41.

41. Β΄ Θεσσαλονικείς 1,9-10.

42. Ψαλμοί 44,3.

43. Ψαλμοί 44,8.

44. Ψαλμοί 44,4-5.

45. Ιερεμίας 17,9.

46. Ησαΐας 8,3.

47. Ησαΐας 9,6.

48. Θεοδωρήτου, Ερανιστής, Διάλογος Β΄ (PG 83,172).

49. Ησαΐας 9,6.

50. Ησαΐας 53,8.

51. Αμώς 1,2.

52. Ψαλμοί 75,2.

53. Αββακούμ 3,3.

54. Κεφάλαιο 20,4.

55. Ησαΐας 35,5-6.

56. Ησαΐας 35,3.

57. Ησαΐας 26,19.

58. Ησαΐας 53,4· Ματθαίος 8,17.

59. Ησαΐας 53,3.

60. Ζαχαρίας 9,9· Ματθαίος 21. 5· Ιωάννης 12,15.

61. Ησαΐας 50,6.

62. Ησαΐας 53,7· Πράξεις 8,32.

63. Ψαλμοί 68,22· Ματθαίος 27,34.

64. Ψαλμοί 37,12.

65. Ησαΐας 65,2.

66. Ψαλμοί 21,8. 19· Ιωάννης 19,24. 67. Ψαλμοί 21,16.

68. Ματθαίος 16,21.

69. Βλέπε Σημείωση 17 του Κ' κεφ. Του Γ' βιβλίου.

70. Αμώς 8,9-10.

71. Ματθαίος 27,45.

72. Ιερεμίας 15,9.

73. Ψαλμοί 3,6.

74. Ψαλμοί 23,7.

75. Ψαλμοί 18,7.

76. Ψαλμοί 98,1.

77. Β΄ Θεσσαλονικείς 1,7.

78. Ματθαίος 24,21.

79. Ησαΐας 50,8.

80. Ησαΐας 50,9.

81. Ησαΐας 2,17.

82. Α΄ Κορινθίους 15,25.

83. Ιερεμίας 38,31-32.

84. Ιεζεκιήλ 36,26-27.

85. Ησαΐας 43,18-21.

86. Ματθαίος 9,17.

87. Α΄ Κορινθίους 2,15.