Άγιε Καθηγούμενε τής Ιεράς αυτής Μονής, αγαπητοί Πατέρες και αδελφοί,

Ευχαριστώ τον Θεό που με αξίωσε σήμερα να λειτουργήσω στον Ιερό αυτόν Ναό τού αγίου Σωφρονίου, με την πρόσκληση που μού απέστειλε ο αγαπητός σε εμένα Καθηγούμενος τής Ιεράς αυτής Μονής, Αρχιμανδρίτης π. Πέτρος, φυσικά και με την ευλογία τού Οικουμενικού Πατριάρχου μας κ. Βαρθολομαίου, ο οποίος έδωσε την άδεια να έλθω στην Ιερά Μονή και να λειτουργήσω σε αυτόν τον υπέροχο Ιερό Ναό, και μάλιστα συνέπεσε να είναι αύριο, η πρώτη επέτειος από την ημέρα κατά την οποίαν έγιναν τα Εγκαίνιά του.

Δοξάζω τον άγιο Τριαδικό Θεό γι’ αυτήν την δωρεά την οποία μού χάρισε σήμερα, όπως και πολλά άλλα δώρα μάς χαρίζει ο Θεός, αλλά εμείς πολλές φορές είμαστε ανόητοι και δεν καταλαβαίνουμε τα χαρίσματα και τα δώρα που μάς δίνει ο Θεός και, δυστυχώς, ή τα παραγνωρίζουμε ή τα οικειοποιούμαστε και αυτό είναι πάρα πολύ μεγάλη αμαρτία.

1. Άκτιστος και κτιστός Ναός

Και χαίρομαι διότι λειτουργώ σε αυτόν τον Ιερό Ναό, διότι, όπως ξέρετε όλοι σας, σχεδιάστηκε από έναν άγιο άνθρωπο, τον άγιο Σωφρόνιο, και αξιώθηκε από τον Θεό αργότερα να υλοποιηθή ο σκοπός του και να ανεγερθή αυτός ο Ναός, αλλά και να εγκαινιασθή προς τιμήν και μνήμη αυτού, ο οποίος τον είχε σχεδιάσει. Και έχουμε μια περίπτωση ενός Αγίου, ο οποίος σχεδιάζει την ανοικοδόμηση ενός Ιερού Ναού. Διότι συνήθως οι άνθρωποι επιλέγουν το πώς θα γίνουν οι Ιεροί Ναοί, ποιος ρυθμός θα ακολουθηθή, και οι μηχανικοί εκτελούν το αρχιτεκτονικό σχέδιο, αλλά εδώ έχουμε μια εξαιρετική περίπτωση, σπάνια μέσα στην εκκλησιαστική μας παράδοση, που ένας άγιος σχεδιάζει το πώς θέλει να είναι ο Ιερός Ναός.

Φυσικά, μέσα στην παράδοσή μας έχουμε και ένα άλλο παράδειγμα, από τον άγιο Γρηγόριο τον Νύσσης, ο οποίος είναι πραγματικά μεγάλος Πατέρας και άγιος τής Εκκλησίας μας, τού οποίου διασώζεται μια εκπληκτική επιστολή στον άγιο Αμφιλόχιο Ικονίου, στον οποίο περιγράφει το σχέδιο ενός Ναού που πρόκειται να ανοικοδομήση. Και στην επιστολή αυτή την οποία στέλνει ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης, που είναι πραγματικά ένας θεόπτης Πατέρας τής Εκκλησίας μας, φαίνεται ότι θέλει την ανοικοδόμηση αυτού τού συγκεκριμένου Ναού να γίνη εις τύπον τού Σταυρού, διότι ο Σταυρός είναι η βάση και το κέντρο τής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ο Σταυρός, φυσικά, μαζί με την αγία Του Ανάσταση.

Εδώ έχουμε την περίπτωση, που ο άγιος Σωφρόνιος σχεδιάζει αυτόν τον Ιερό Ναό με το σχήμα το οποίο βλέπετε. Και, φυσικά, δεν γνωρίζω τα αίτια και τους λόγους για τους οποίους επέλεξε αυτό το σχήμα. Αλλά, αν μού επιτρέπετε, μια πολύ μικρή ερμηνεία είναι ότι επέλεξε αυτό το σχήμα, όπως ακριβώς το βλέπουμε σήμερα, για να δείξη ότι η θεία Λειτουργία είναι υπέρ όλου τού κόσμου και ότι ο Ιερός Ναός στην πραγματικότητα συγκεντρώνει όλον τον κόσμο, όλη την οικουμένη. Και η θεία Λειτουργία είναι η Γεσθημάνεια προσευχή τού Χριστού για όλη την οικουμένη, για όλη την ανθρωπότητα. Και πιθανόν να υπάρχει και αυτός ο λόγος ότι είναι ουρανός πολύφωτος η Εκκλησία.

Οπότε, όταν εισέρχεται κανείς σ’ αυτόν τον Ιερό Ναό, τουλάχιστον εγώ έχω αυτήν την αίσθηση, αισθάνεται όλον τον κόσμο να είναι παρόντες όλοι οι άνθρωποι σε όλη η οικουμένη, όλη η σφαίρα τής γης, και ο ίδιος μιλούσε για την σφαίρα τού Θεού, που είναι ο ουρανός, όχι μόνο η γη, αλλά και ο ουρανός με τους αγίους Αγγέλους, τους αγίους ανθρώπους, φυσικά τον Άγιο Τριαδικό Θεό. Και να είναι, και είναι, αιωνία η μνήμη αυτού τού αγίου ανθρώπου τον οποίον αξιωθήκαμε να γνωρίσουμε, γιατί ήταν ένας θεόπτης και ένας θεούμενος άνθρωπος. Και έχει πολύ μεγάλη σημασία το τι κάνει ένας θεόπνευστος μέσα στην Εκκλησία. Γιατί συνήθως οι άνθρωποι εκείνο που έχουν στο νου τους, στο μυαλό τους και τις ιδέες που έχουν τις αποτυπώνουν, είναι τα νοήματα τα οποία έχουν μέσα στο μυαλό τους. Για παράδειγμα, οι αρχιτέκτονες βλέπουν το πώς θα είναι αυτό που θέλουν να κατασκευάσουν στο τέλος. Το σχηματίζουν πρώτα στο μυαλό τους, στην συνέχεια το σχηματίζουν επάνω σε ένα χαρτί και μετά αρχίζουν να το ανοικοδομούν.

Αντίθετα, οι άγιοι τού Θεού δεν έχουν ιδέες, δεν έχουν σκέψεις δικές τους, αλλά έχουν εμπνεύσεις τού Παναγίου Πνεύματος, γιατί οι άγιοι είναι θεούμενοι και θεοφόροι και θεόπνευστοι και ο Θεός αποκαλύπτει σε αυτούς την αλήθεια Του και αυτοί την μεταφέρουν στον λαό τού Θεού. Είναι αυτό που περιγράφει ο Απόστολος Παύλος ότι «ανέβη μέχρι τρίτου ουρανού και από εκεί ηρπάγη εις τον παράδεισον και ήκουσε άρρητα ρήματα α ουκ εξόν ανθρώποις λαλήσαι» (Β΄ Κορ. ιβ΄2-4). Και μετά τα άρρητα αυτά ρήματα, τα οποία δεν μπορεί να λαλήση ο άνθρωπος, τα μετέφερε ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος με κτιστά, ρητά, νοήματα και εικονίσματα. Οπότε έχουμε αυτήν την μεγάλη διαφορά, ότι άλλο είναι τα άκτιστα ρήματα τα οποία ακούνε και βλέπουν οι άγιοι και στα οποία μετέχουν, και άλλο είναι τα κτιστά ρήματα, νοήματα και εικονίσματα.

Οι άγιοι βλέπουν τον Χριστό μέσα στη δόξα Του και μετά τον αγιογραφούν με κτιστά χρώματα για να δείξουν την άκτιστη πραγματικότητα. Με αυτήν την έννοια λέμε ότι άλλο είναι τα άκτιστα ρήματα που είναι η θεοπτία, και άλλο είναι τα κτιστά ρήματα, νοήματα και εικονίσματα. Και το κάνουν αυτό οι άγιοι, ώστε και εμείς να αναφερόμαστε σιγά-σιγά, μέσα από τις σοφές εντολές τους και την παιδαγωγία και την ποιμαντική τους, από τον κτιστό Ναό στον άκτιστο Ναό. Και γι’ αυτό έχουμε παραδείγματα και μέσα από την Αγία Γραφή. Δηλαδή, βλέπουμε ότι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ευρισκόμενος στην Πάτμο εν ημέρα Κυριακή, είδε ένα υπερθέαμα, είδε τον Χριστό μέσα στην δόξα Του, είδε μια πύλη από την οποία εισήλθε μέσα στον ουράνιο χώρο, στον ουρανό, και είδε την ουράνια άκτιστη θεία Λειτουργία, να ψάλλουν και να δοξολογούν το όνομα τού Αγίου Τριαδικού Θεού. Και μετά αυτό το υπερθέαμα το κατέγραψε με κτιστά ρήματα, νοήματα και εικονίσματα.

Και αν διαβάση κανείς λίγο προσεκτικά το ιερό βιβλίο τής Αποκαλύψεως τού Ιωάννου, θα δη το πόσο επηρέασε την Ορθόδοξη θεολογία, την Ορθόδοξη λειτουργική και την Ορθόδοξη Παράδοση. Διότι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης είδε ένα θυσιαστήριο τις ψυχές τών κεκοιμημένων αγίων και επί τη βάσει αυτού δημιουργήθηκε το επίγειο θυσιαστήριο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά, αν μελετήση λίγο κανείς προσεκτικά, θα δη ότι και η διάταξη τού Ορθοδόξου Ναού, αλλά και η διάταξη τής θείας Λειτουργίας είναι μια αποτύπωση τής ιεράς αυτής Αποκαλύψεως, την οποία είδε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης.

Και νομίζω αυτή είναι η ουσία τού βιβλίου τής Αποκαλύψεως, δηλαδή δείχνει τον άκτιστο Ναό, την Βασιλεία τού Θεού, την άκτιστη θεία Λειτουργία που γίνεται εκεί και στην συνέχεια δείχνει και τον λαό, ο οποίος πορεύεται για να συμμετάσχη σε αυτό το ουράνιο συλλείτουργο. Και υπάρχει ταυτόχρονα και η παραλειτουργία τού Αντιχρίστου που προσπαθεί να εμποδίση αυτούς οι οποίοι πορεύονται προς την ουράνια άκτιστη θεία Λειτουργία. Αυτή είναι η έννοια τού Ιερού Ναού, αυτή είναι η έννοια τής θείας Λειτουργίας, αυτή είναι η έννοια τών ιερών ακολουθιών και φυσικά αυτή είναι και η βάση τής Ορθοδόξου θεολογίας και τής Ορθοδόξου ποιμαντικής.

2. Η σκιά, η εικόνα τών πραγμάτων και η αλήθεια

Και για να κατακλείσω αυτήν την σύντομη ευχαριστιακή ομιλία, με την ευλογία τού Καθηγουμένου τής Ιεράς Μονής, και με την άδειά σας, θέλω να πω ότι ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή, μια επιστολή που είναι πάρα πολύ σημαντική, διότι ο ίδιος με την εμπειρία την οποίαν είχε τού Λόγου τού Θεού που τον είδε μέσα στο Φως, ερμήνευσε κατά τρόπον αποτελεσματικό όλα εκείνα τα οποία γίνονταν στην Παλαιά Διαθήκη.  Έτσι, λοιπόν, στην προς Εβραίους επιστολή, την οποίαν υπεραγαπούσε και ο άγιος Σωφρόνιος, διότι εξέφραζε και την δική του ζωή, κατά κάποιον τρόπο, και θεωρώ, όπως το βλέπουμε στα κείμενά του, ότι είναι μια αυτοβιογραφία και τού αγίου Αποστόλου Παύλου η προς Εβραίους επιστολή, αλλά είναι και μια αυτοβιογραφία τού ιδίου τού αγίου Σωφρονίου που αναφέρεται για το θέμα αυτό.

Μεταξύ τών άλλων, ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή γράφει ότι ο νόμος είναι σκιά, δεν είναι η εικόνα τών ουρανίων πραγμάτων (Εβρ. ι’, 1). Και κατά την ερμηνεία τού αγίου Μαξίμου τού Ομολογητού, ο νόμος είναι σκιά, η εικόνα τών ουρανίων πραγμάτων είναι η ίδια η Εκκλησία, η οποία είναι το Σώμα τού Χριστού, και η αλήθεια είναι η ουράνια Βασιλεία, η οποία είναι συμμετοχή στο Φως τού Θεού.  Αυτό σημαίνει ότι κι εμείς ζώντας μέσα στην Εκκλησία, τηρούμε τον νόμο για να εισέλθουμε στην εικόνα τών πραγμάτων τών μελλόντων αγαθών και να την προαπολαύσουμε από τώρα, ώστε να αξιωθούμε εν τη Εκκλησία και δια τής Εκκλησίας να εισέλθουμε στην αλήθεια, που είναι η άκτιστη ουράνια Βασιλεία τού Θεού με την ουράνια Εκκλησία.

Και πάλι ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή γράφει μεταξύ τών άλλων ότι όλα τα πεποιημένα είναι σαλευόμενα, είναι κτίσματα, τα οποία επειδή είναι κτιστά και επειδή είναι πεποιημένα, θα έρθη η στιγμή που ο Θεός θα τα σείση και θα γίνουν σειόμενα, για να μείνουν τα μη σαλευόμενα. Η Βασιλεία τού Θεού είναι το ασάλευτο γεγονός (Εβρ. ιβ΄, 26-28). Και εμείς πορευόμαστε μέσα στη ζωή μας, μέσα στην Εκκλησία, «συν πάσι τοις αγίοις», για να φτάσουμε στην ασάλευτη Βασιλεία, την οποία δεν μπορεί κανείς να κλονίση.

Οπότε, ισχύει πάλι ο λόγος τού Αποστόλου Παύλου στην προς Εβραίους επιστολή: «Σπουδάσωμεν αδελφοί εισελθείν εις εκείνην την κατάπαυσιν» (Εβρ. δ΄,11). Η θεία κατάπαυση που είναι μια διαρκής υμνωδία, διότι εκεί δεν υπάρχει ποτέ στασιμότητα, είναι η αεικίνητη στάση και η στάσιμη κίνηση, κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, είναι η Βασιλεία τού Θεού που είναι ασάλευτη, που είναι η κατάσταση και η ασάλευτη επαγγελία και είναι κινούμενη στους αιώνες τών αιώνων. Σπουδάσωμεν, αδελφοί, να εισέλθουμε σε αυτήν την κατάπαυση, που είναι συγχρόνως και Ανάσταση και Ανάληψη και Πεντηκοστή και διαρκής κίνηση.

Οπότε, έχοντας την ζωή τών αγίων μπροστά μας, και συγκεκριμένα εδώ την ζωή τού αγίου Σιλουανού και τού αγίου Σωφρονίου, που έχουν την ίδια παράδοση και είναι ουσιαστικά η παράδοση τών Προφητών, τών Αποστόλων και τών Πατέρων, μάς υποδεικνύει πώς πρέπει να αγωνιζόμαστε ζώντας εν τη Εκκλησία, σε αυτόν τον κτιστό Ναό, μέσα στη θεία Λειτουργία και στο πνεύμα τής θείας Λειτουργίας, για να εισέλθουμε σε εκείνη την κατάπαυση, την ουράνια θεία Λειτουργία.

Είθε αυτό να γίνεται, δια πρεσβειών τών δύο αγαπητών αγίων μας, τού αγίου Σιλουανού και τού αγίου Σωφρονίου, τών Αθωνιτών. Αμήν.