Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής είπε για τον Χριστό ότι «ου το πτύον εν τη χειρί αυτού και διακαθαριεί την άλωνα αυτού, και συνάξει τον σίτον εις την αποθήκην αυτού, το δε άχυρον κατακαύσει πυρί ασβέστω.». (Λουκ.3:17)

(…του Οποίου το πτύον είναι στο χέρι Του, και θα καθαρίσει το αλώνι Του, και θα συγκεντρώσει το σιτάρι στην αποθήκη Του, και το άχυρο θα το κάψει με άσβεστη φωτιά.) 

Το «πτύον» εκείνο είναι ένα αγροτικό εργαλείο, φτιαγμένο για να απομονώνει τον σπόρο του σιταριού από την «ήρα», καθώς ο εργάτης ανασηκώνει ποσότητες της συγκομιδής και τις πετάει στον αέρα, ώστε οι ριπές του ανέμου να χωρίζουν το βρώσιμο σπόρο από το δευτερεύον άχυρο που πρόκειται να απορριφθεί. Είναι, με αυτή την έννοια, ένα όργανο κρίσης.

Ο χαρακτήρας του Χριστού, ο Οποίος είναι η Εικόνα σύμφωνα με την οποία δημιουργηθήκαμε, είναι τέτοιος ώστε τα ανθρώπινα όντα να αποκαλύπτονται πιο πλήρως ως αυτά που είναι, καθώς πλησιάζουν σε Αυτόν (ή καθώς Εκείνος ο ίδιος πλησιάζει εμάς).

Υπήρξε μια στιγμή μέσα στον Χρόνο όπου οι ένδεκα μαθητές δεν γνώριζαν τον Ιούδα ως ένα κατοπινό προδότη. Μάλιστα τον εμπιστεύονταν αρκετά, ώστε να διακονεί ως ταμίας τους. Μας λένε πως ο Χριστός γνώριζε εξ αρχής τον Ιούδα ως αυτό που πραγματικά ήταν, αλλά πως τον ανεχόταν υπομονετικά ώσπου να αποκαλυφθεί ως ένας προδότης.

Κατά παρόμοιο τρόπο, νομίζω, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Χριστός έβλεπε και τους άλλους μαθητές ως αυτό που επρόκειτο να γίνουν. Ο Σίμων ονομάστηκε «Πέτρος» πολύ πριν δείξει να έχει χαρακτήρα «βράχου». Ήταν θορυβώδης, ισχυρογνώμων, ικανός να επιδιώκει να διορθώνει τον Χριστό σε διάφορα σημεία. Τίποτα δεν θυμίζει βράχο σε μια τέτοια συμπεριφορά. Παρ' όλα αυτά, υποψιάζομαι πως - παρουσία του Χριστού - ο Πέτρος θα ένιωσε κάποια ανακίνηση βράχου μέσα του.  Στην παρουσία του Ιησού, όσοι δεν μπορούσαν να περπατήσουν ένιωσαν την ανακίνηση της δύναμης στα άκρα τους… όπως ακριβώς θα συνέβη όταν τα μάτια τυφλού κινήθηκαν προς το Φως της όρασής τους. Επίσης, άπιστα άτομα ανακάλυπταν μια ικανότητα να πιστεύουν – κάτι που σίγουρα θα το θεωρούσαν αδύνατο.

Η παρουσία του Χριστού μάς αποκαλύπτει.

Το ότι οι ανεμοθύελλες και οι θαλασσοταραχές υπάκουαν την φωνή του Χριστού δεν ήταν αντίθετο με την φύση τους·   ήταν η εκπλήρωση της φύσης τους, καθώς επιτέλους άκουγαν ξανά φωνή Αδάμ (τώρα του Δεύτερου αντί του Πρώτου) να τους διατάζει. Στέναζαν και κοπίαζαν ανά τους αιώνες, περιμένοντας την ένδοξη ελευθερία της υπακοής.

Με την φωνή του Χριστού, οι άνεμοι και η θάλασσα έγιναν ο αληθινός τους εαυτός.

Δεν έχω λόγια σοφίας να προσφέρω για εκείνους που αποκαλύπτονται ότι είναι «χαμένοι» με κάποιο τρόπο - εκείνους για τους οποίους η παρουσία του Χριστού φαίνεται να αποκαλύπτει την αποξένωσή τους από τον Θεό. Από την εμπειρία μου, αυτό δεν ήταν κάτι το σύνηθες. Η καλοσύνη, αν και φαίνεται εύθραυστη, είναι, στην πραγματικότητα, αρκετά δυνατή και συχνά νικηφόρα. Αυτό που έχει αποξενωθεί από τον Θεό δεν έχει καμία Χάρη να το στηρίξει. Τίποτα δεν το «ενεργοποιεί».

Παρά ταύτα, υπάρχει κάτι σαν οντολογική εντροπία που εμφανίζεται κατά καιρούς, μια «πτώση» μέσα στο τίποτα. Θυμάμαι, πάνω σε αυτό, την κάθοδο του Χριστού στον κατώτατο Άδη, ώστε και στα πιο απομακρυσμένα σημεία αυτής της σκοτεινής εντροπίας, έλαμψε ένα λυτρωτικό φως.

Σε οποιαδήποτε μέρα, δεν τολμώ να σκεφτώ πολύ ή σοβαρά για αυτή την εντροπία. Η ίδια η ανάμνησή της μπορεί να έρθει ως πρόσκληση να συμμετάσχουμε στην καθοδική της πορεία. Ο Χριστός προειδοποιεί στην Αγία Γραφή ότι οι «έσχατες ημέρες» θα είναι τόσο δύσκολες που πολύ λίγοι θα διατηρήσουν την πίστη. Υποψιάζομαι πως ο ένοχος δεν θα είναι ο πόνος ή ο βασανισμός, αλλά η απλή απελπισία. Ακόμα και τώρα, ακούω την τρομαγμένη, κουρασμένη φωνή της στα παράπονα πολλών ανθρώπων:

«Βρισκόμαστε στις έσχατες ημέρες»;

Την πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ψάλλουμε το εξής Κοντάκιο:

«Ψυχή μου, ψυχή μου, ανάστα, τι καθεύδεις;  το τέλος εγγίζει και μέλλεις θορυβείσθαι·  ανάνηψον ουν, ίνα φείσηταί σου Χριστός ο Θεός, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών».

(Ψυχή μου, ψυχή μου, ανασηκώσου, γιατί κοιμάσαι;  Πλησιάζει το τέλος, και πρόκειται να τρομάξεις·  Σύνελθε λοιπόν, για να σε ελεήσει ο Χριστός ο Θεός, που είναι παντού παρών και που πληροί τα πάντα)

Πρόκειται για το αντιπροσωπευτικότερο Κοντάκιο της Πρώτης Εβδομάδας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Το «τέλος που εγγίζει» είναι ο Ίδιος ο Χριστός. Δεν θα οφείλεται στις μηχανορραφίες των κυβερνήσεων και στις κρυφές κλίκες που σημαδεύουν τις έσχατες ημέρες. Το ότι το κακό γίνεται πιο φανερό είναι ένα δευτερεύον αποτέλεσμα του «εγγίζειν» του Χριστού.  Επ’ ουδενί τα ανθρώπινα γεγονότα είναι αυτά που καθορίζουν το «χρονοδιάγραμμα» του Θεού. Αν παρατηρούμε τέτοια γεγονότα, η ματιά μας αποσπάται, και είναι πολύ πιθανό να ζούμε μέσα σε πλάνη. Αυτά που γράφονται και σχετίζονται με τέτοια πράγματα συνήθως συνοδεύονται από την νουθεσία να προσέχουμε την ψυχή μας.

Η τελευταία επιστολή του Αγίου Αποστόλου Παύλου γράφτηκε προς τους Φιλιππησίους μέσα από την φυλακή. Ελπίζει μεν να απελευθερωθεί, αλλά είναι και αβέβαιος για ό,τι τον περιμένει (τελικά εκτελέστηκε):

«κατά την αποκαραδοκίαν και ελπίδα μου ότι εν ουδενί αισχυνθήσομαι, αλλ' εν πάση παρρησία, ως πάντοτε, και νυν μεγαλυνθήσεται  Χριστός εν τω σώματί μου είτε δια ζωής είτε δια θανάτου.» (Φιλιπ.1:20) 

(Σύμφωνα με την αποκαραδοκία και την ελπίδα μου ότι δεν θα ντροπιαστώ σε κανένα πράγμα, αλλά όπως πάντοτε με κάθε παρρησία, και τώρα, ας μεγαλύνεται ο Χριστός στο σώμα μου – είτε με ζωή, είτε με θάνατο.)

Είναι πολύ αξιοσημείωτο, πως αυτή έχει ονομασθεί «η επιστολή της χαράς»: καθώς πλησιάζει το τέλος, η λάμψη της ψυχής του αυξάνεται. Και προσφέρει την εξής συμβουλή:

«Το λοιπόν, αδελφοί, όσα εστίν αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα αγνά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, ει τις αρετή και ει τις έπαινος, ταύτα λογίζεσθε.»  (Φιλ. 4:8)

Αυτή η νουθεσία είναι πολύ περισσότερο από το να μας προτρέπει ο Απόστολος προς τα ευχάριστα. Δεν υπάρχει τίποτα το αφελές στην πνευματική του ζωή. Είναι μια κατεύθυνση για την καρδιά, μια συγκεκριμένη κατεύθυνση που μας επιτρέπει να προετοιμαστούμε για το τέλος. Όσοι μελετούν την ασχήμια του κόσμου ή τις φήμες για τρομερά πράγματα και προθέσεις, στην πραγματικότητα κοιμούνται. Είναι ένας ύπνος που μας νανουρίζει προς μια απελπισία που θα ναυαγήσει την πίστη μας με τρόπους που δεν μπορούμε να φανταστούμε.

Γίνεται μια μεγάλη πνευματική μάχη η οποία διεξάγεται μέσα στην ανθρώπινη καρδιά. Είναι η μάχη του αληθινού, του ευγενούς, του δίκαιου, του αγνού, του ωραίου, της καλής φήμης, των αρετών και των αξιέπαινων - όλα εκ των οποίων έχουν αληθινή υπόσταση και υποστηρίζονται από το χέρι του Θεού - ενάντια στα ψέματα, τους φόβους, τον φανταστικό κίνδυνο, το άσχημο και το σκοτεινό - όλα εκ των οποίων τελικά δεν έχουν ουσία και θα φύγουν σαν άνεμος.

Αυτή η μάχη είναι ο αληθινός αγώνας της εποχής μας. Αυτοί οι αντίπαλοι είναι η «πνευματική κακία στους ουράνιους τόπους» που περιγράφει ο Άγιος Απόστολος Παύλος στην Εφεσίους 6.

Υπάρχει λόγος που ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ λέει: «Αποκτήστε το Πνεύμα της ειρήνης και χιλιάδες γύρω σας θα σωθούν». Έχουμε, σε μεγάλο βαθμό, ανταλλάξει τον αληθινό πνευματικό πόλεμο της καρδιάς με τους ιδεολογικούς αγώνες της εποχής μας. Ως εκ τούτου, θέτουμε τους εαυτούς μας σε ίσους όρους ανταγωνισμού με κάθε κοσμικό επιχείρημα και δράση. Οι πολιτικοί πειρασμοί αφθονούν επειδή παραμένουμε στην αυταπάτη ότι πράγματα μεγάλης αξίας εδραιώνονται μέσα σε αυτή την διαδικασία. Η αυταπάτη είναι ότι εφόσον οι στόχοι μας είναι ευγενείς και διατυπώνονται σωστά, το αποτέλεσμα θα είναι εξίσου ευγενές και σωστό.

Ο Άγιος Απόστολος Παύλος προειδοποιεί: «ου γαρ εν λόγω η βασιλεία του Θεού, αλλ’ εν δυνάμει». (Α΄ Κορ.4:20) 

Η δύναμη (στην οποία σαφώς αναφέρεται ο Άγιος Σεραφείμ) δεν βρίσκεται στα επιχειρήματά μας, αλλά στην ήσυχη νίκη που αποκτάται μέσω της ένωσης με τον ενοικούντα Χριστό.

Ήταν η ίδια δύναμη που ανέστησε τον Χριστό εκ των νεκρών.

«ει δε το Πνεύμα του εγείραντος Ιησούν εκ νεκρών οικεί εν υμίν, ο εγείρας τον Χριστόν εκ νεκρών ζωοποιήσει και τα θνητά σώματα υμών δια το ενοικούν αυτού Πνεύμα εν υμίν.»  (Ρωμ. 8:11)

(Όμως, αν το Πνεύμα Εκείνου που ανέστησε τον Ιησού από τους νεκρούς κατοικεί μέσα σας, τότε Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα δώσει ζωή και στα θνητά σας σώματα μέσω του Πνεύματός Του που κατοικεί μέσα σας).

Αυτή είναι η ζωή που σώζει χιλιάδες γύρω μας. Διαπιστώνω πως κάθε φορά που γράφω με αυτό το πνεύμα, υπάρχει μια αντίδραση από ορισμένους που με κατηγορούν για «ησυχασμό» - μια περίεργη κριτική, ερχόμενη από Ορθόδοξους.  Ο «Ησυχασμός» είναι ελληνική ορολογία, και θεωρείται ως η καρδιά της πίστεως - στην πίστη και την πράξη.  Η ιστορία του «Ησυχασμού» στην Δύση δεν είναι η ίδια με τον Ησυχασμό στην Ανατολή. Παρά ταύτα, φαίνεται πως είναι ένας εύκολος στόχος κριτικής.  Εμείς πάντως πιστεύουμε στην δική μας πολιτική.

Να ένας λόγος που αξίζει να μελετήσουμε. Είναι από τον Αλέξανδρο Καλόμοιρο, τον συγγραφέα του άρθρου «Ο Ποταμός της Φωτιάς».

«Ο Ησυχασμός είναι το βαθύτερο χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης ζωής, το σημάδι της Ορθόδοξης γνησιότητας, η προϋπόθεση της ορθής σκέψης και της ορθής πίστης και δόξας, το παράδειγμα της πίστης και της Ορθοδοξίας. Σε όλες τις εσωτερικές και εξωτερικές μάχες της Εκκλησίας, είχαμε τους ησυχαστές από τη μία πλευρά και τους αντιησυχαστές από την άλλη.»

Το ίδιο το υλικό της αίρεσης είναι αντι-Ησυχαστικό.

Και πάλι, ο Ησυχασμός βρίσκεται στην πράξη, όχι στη ρητορική. Πιστεύω πως ο Ησυχασμός ήταν αυτός που χώρισε τα νερά της Ερυθράς Θάλασσας… που προκάλεσε την πτώση των τειχών της Ιεριχώ… που ανέστησε τους νεκρούς και καθάρισε τους λεπρούς. Οι δαίμονες τρέμουν στην παρουσία του.

Ο Κύριος είναι μέσα στον άγιο ναό Του. Ας ησυχάζει όλη η γη ενώπιόν Του