Πολλές "εκκλησίες" στις ΗΠΑ αντλούν σε μεγάλο βαθμό από τις αξίες και τις μεθόδους των κοσμικών επιχειρήσεων. Όταν ένας πάστορας τέθηκε αντιμέτωπος με αυτό το δεδομένο, απάντησε: «Και λοιπόν;  Μια αρχή είναι μια αρχή, και ο Θεός δημιούργησε όλες τις αρχές». Η απάντησή του καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η σκέψη του Διαφωτισμού έχει διαμορφώσει την κατανόησή μας για τον Θεό και την πίστη.

Η κοσμοθεωρία πίσω από την δήλωσή του αυτή είναι ίδια με αυτήν που υποστηρίζει ο Θεϊσμός:

Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο με ορισμένους κατανοητούς και αμετάβλητους νόμους. Μεταξύ αυτών είναι οι νόμοι της βαρύτητας, οι νόμοι της θερμοδυναμικής και οι νόμοι των μαθηματικών. Αλλά οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν επεκτείνει αυτή την λίστα ώστε να συμπεριλάβει και άλλους τομείς της ζωής, όπως είναι η ηγεσία, οι σχέσεις και οι επιχειρήσεις. Για να  λειτουργούμε σωστά, το καθήκον μας είναι να ανακαλύψουμε αυτούς τους νόμους και να τους μεταφράσουμε σε εφαρμόσιμες αρχές.

Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ο Θεός είναι ο συγγραφέας νόμων, ο δημιουργός αρχών - ο ωρολογοποιός.

Το πρόβλημα με τον κόσμο - υποστηρίζει αυτή η άποψη - είναι πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ζουν σύμφωνα με τις σωστές αρχές. Προσπαθούν να κινούν ένα ντιζελοκίνητο φορτηγό με χυμό φρούτων – σαφώς δεν θα λειτουργήσει. Αντί να εφαρμόζουν τις αρχές της ζωής που προέρχονται από επιστήμονες, πολιτικούς ηγέτες ή την (διάσημη τηλεπαρουσιάστρια) Όπρα Γουίνφρεϊ, οι άνθρωποι οφείλουν να ζουν σύμφωνα με τις αρχές του Θεού. Άλλωστε, ως Δημιουργός των πάντων, σίγουρα Εκείνος γνωρίζει τι είναι το καλύτερο, σωστά;

Αυτή η αντίληψη περί Θεού δείχνει πώς πολλοί σύγχρονοι Χριστιανοί βλέπουν την Αγία Γραφή. Πιστεύουν πως οι Γραφές είναι ένα θεϊκό εγχειρίδιο οδηγιών για την ζωή - μια πηγή την οποία πρέπει να ανασκάπτουν για αρχές που μπορούν στη συνέχεια να τις εφαρμόσουν σε οποιαδήποτε πρόκληση ή δίλημμα. Έχω ακούσει ηγέτες της εκκλησίας χαριτολογώντας να λένε ότι τα γράμματα της (αγγλικής) λέξης για την Βίβλο (B-I-B-L-E - Basic Instructions Before Leaving Earth) - συντομογραφία που μεταφράζεται ως "Βασικές οδηγίες προ αναχώρησης από την Γη". Άλλοι την έχουν ονομάσει "Εγχειρίδιο Κατόχου" για τον άνθρωπο. Μπορεί να χαμογελάμε με αυτές τις μεταφορές για την Αγία Γραφή, αλλά πίσω από αυτές κρύβεται μια πολύ μη- χριστιανική κατανόηση περί Θεού, και, ειρωνικά, μη βιβλική - που είναι ριζωμένη στην σκέψη του Διαφωτισμού.

Όταν η Αγία Γραφή πρωτίστως θεωρείται θεματοφύλακας θεϊκών αρχών για την ζωή, αλλάζει ριζικά τον τρόπο που ασχολούμαστε με τον Θεό και τον Λόγο Του. Αντί να είναι ένα όχημα για να γνωρίσουμε τον Θεό και να καλλιεργήσουμε την κοινωνία μας μαζί Του, αναζητούμε μέσα στις Γραφές εφαρμόσιμες αρχές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να ελέγξουμε τον κόσμο και την ζωή μας. Αυτό δεν είναι Χριστιανισμός. Αυτός είναι χριστιανικός θεϊσμός. Με άλλα λόγια, στην πραγματικότητα αντικαθιστούμε την σχέση μας με τον Θεό, με μια σχέση μας με τη Βίβλο. Αν κάποιος έχει το εγχειρίδιο επισκευής, γιατί να ασχοληθεί με το κόστος ενός μηχανικού;

Ο Τιμ Κέλερ, στο βιβλίο του "Counterfeit Gods" (Πλαστοί Θεοί), ο ορισμός του για τα είδωλα ήταν "καλά πράγματα που μετατράπηκαν σε απόλυτα πράγματα". Αναρωτιέμαι αν αυτός ο ορισμός ισχύει για αυτό που έχουν κάνει ορισμένοι Ευαγγελικοί στην Βίβλο. Αντί να κάνουν την Βίβλο το μέσο με το οποίο ανακαλύπτουμε και επικοινωνούμε με τον Θεό, έχουν κάνει την Βίβλο αυτοσκοπό - έχει έρθει για να αντικαταστήσει τον Ιησού Χριστό ως το Άλφα και το Ωμέγα, την Αρχή και το Τέλος της πίστης τους.

Αντιλαμβάνομαι πως στις χριστιανικές παραδόσεις που έχουν πολύ υψηλή άποψη για τις Γραφές (όπως η δική μου), μπορεί να ακούγεται σαν να υποβαθμίζω την σημασία της Βίβλου. Αυτό δεν ισχύει. Πιστεύω πως είναι Λόγος του Θεού, εμπνευσμένος από Αυτόν, και η αυθεντία για την πίστη και τη ζωή μας. Μέσω αυτής ανακαλύπτουμε ποιός είναι Εκείνος - και πως μεγαλύτερο δώρο δεν έχει υπάρξει. Και όντως περιέχει πολλές χρήσιμες και εφαρμόσιμες αρχές για την ζωή και την πίστη. Αλλά πάνω στον ζήλο μας να τιμήσουμε την σημασία της Βίβλου και να εξυμνήσουμε την χρησιμότητά της, μπορεί άθελά μας να κάνουμε το αντίθετο. Μπορεί να υποβιβάζουμε την Βίβλο - από την αποκάλυψη του Θεού για τον Εαυτό Του, σε απλώς μία αποκάλυψη θεϊκών αρχών για την ζωή. Και δεν είμαστε οι πρώτοι που πέφτουμε μέσα σε αυτή την ύπουλη παγίδα.

Οι θρησκευτικοί ηγέτες της εποχής του Ιησού ήταν έμπειροι μελετητές των Γραφών. Είχαν αποστηθίσει ολόκληρη την Εβραϊκή Βίβλο (την Παλαιά Διαθήκη). Είχαν αναλύσει κάθε εντολή, είχαν εξαγάγει κάθε αρχή και είχαν οριοθετήσει κάθε οδηγία που περιείχε. Όμως η γνώση τους αυτή για τις Γραφές δεν είχε οδηγήσει στο να γνωρίσουν πραγματικά τον Θεό ή να αναγνωρίσουν τον Υιό του όταν στεκόταν ακριβώς μπροστά τους. Ο Ιησούς είπε σε αυτούς τους ηγέτες: «Ερευνάτε τις Γραφές επειδή νομίζετε ότι μέσα σε αυτές έχετε αιώνια ζωή ενώ αυτές δίνουν μαρτυρία για Μένα, κι όμως αρνείστε να έρθετε σε Μένα για να έχετε ζωή».

Αυτή είναι η δυσοίωνη έλλειψη της πίστης που βασίζεται σε αρχές, νόμους και τύπους. Μας κάνει να μειώνουμε την πίστη μας κάνοντάς την θεϊκές οδηγίες ή θεϊκές συμβουλές αυτοβοήθειας: «πέντε βήματα για έναν πιο θεοσεβή γάμο», «πώς να μεγαλώσετε παιδιά με τον τρόπο του Θεού», βιβλικοί νόμοι ηγεσίας, διαχείριση των οικονομικών σας με τις αρχές της Βασιλείας, κ.λπ. Αλλά η ανακάλυψη και η εφαρμογή αυτών των αρχών δεν απαιτεί στην πραγματικότητα μια σχέση με τον Θεό. Αντιθέτως, το να είσαι έτσι Χριστιανός σημαίνει απλώς ότι έχεις ανταλλάξει ένα κοσμικό σύνολο αρχών ζωής με ένα νέο σύνολο που έχει ληφθεί από την Βίβλο. Αλλά όπως μπορεί ένας άθεος ή ένας θεϊστής, έτσι και ο Χριστιανός θεϊστής μπορεί να εφαρμόσει αυτές τις νέες αρχές στην πράξη, χωρίς να συμμετέχει ο Θεός. Ο Θεός μπορεί να παραμεριστεί, ενόσω παραμένουμε να ελέγχουμε εμείς την ζωή μας.  Μπορούμε να Τον δοξάζουμε, να Τον ευχαριστούμε και να Τον λατρεύουμε που μας έδωσε τις σοφές Του αρχές για την ζωή, αλλά - όπως συμβαίνει με έναν απόντα ωρολογοποιό - η ανα πάσα στιγμή συμμετοχή του Θεού είναι εντελώς προαιρετική.

Αυτή η στάση είναι ιδιαίτερα δελεαστική σε εύπορες, επαγγελματικές κοινότητες όπου οι άνθρωποι είναι συνηθισμένοι σε έτοιμες λύσεις και εγχειρίδια αυτοβοήθειας. Η εκπαίδευση και ο πλούτος τους σημαίνουν ότι έχουν συνηθίσει να έχουν τον έλεγχο της ζωής τους, και μια τεράστια εκδοτική βιομηχανία έχει διασφαλίσει το ότι διατηρούν αυτή την ψευδαίσθηση. Πολλά best seller είναι βιβλία “αυτοβοήθειας” που υποστηρίζουν αρχές για την αντιμετώπιση σχεδόν οποιουδήποτε προβλήματος. Ενώ μπορεί να αναμένονται αποδεδειγμένες φόρμουλες για την απώλεια βάρους ή την καλλιέργεια λαχανόκηπου, τείνουμε να εφαρμόζουμε την επιστημονική βεβαιότητα ακόμη και στους πιο μυστηριακούς τομείς της ζωής. Η περιήγηση στα ράφια του τοπικού βιβλιοπωλείου μπορεί να είναι μια πολύ παρήγορη άσκηση. Γνωρίζοντας πως υπάρχει λύση σε οποιοδήποτε πρόβλημα που μάς φέρνει η ζωή, μάς παρέχεται μια αίσθηση ελέγχου: ηρεμεί τους φόβους μας. Και αν η απάντηση δεν μπορεί να βρεθεί στο βιβλιοπωλείο, ξέρουμε πως πάντα υπάρχει φαρμακείο στο δρόμο μας.

Η ίδια τάση είναι εμφανής σε πολλούς άλλους τομείς της σύγχρονης χριστιανικής διδασκαλίας. Είναι πλέον δυνατό να έχουμε ένα «χριστιανικό» γάμο, μια «χριστιανική» επιχείρηση, ακόμη και ένα «χριστιανικό» έθνος χωρίς να είναι στην πραγματικότητα παρών ο Χριστός. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε αρχές που προέρχονται από την Βίβλο είναι αρκετό για να μας πείσει ότι αυτά είναι Χριστιανικά - και επομένως είμαστε και εμείς Χριστιανοί. Αυτή η δημοφιλής μορφή Χριστιανισμού, με την έμφαση που δίνει στις λειτουργικές αρχές και στην λατρεία της Βίβλου αντί του Θεού, μπορεί να είναι ελκυστική επειδή είναι πολύ πιο προβλέψιμη και διαχειρίσιμη από μια πραγματική σχέση με τον Θεό. Οι σχέσεις, είτε ανθρώπινες είτε θεϊκές, είναι ακατάστατες, χρονοβόρες και συχνά ανεξέλεγκτες. Αλλά οι αρχές είναι κατανοητές και κλινικές.

Ίσως αυτό εξηγεί γιατί μια μελέτη του 2005 είχε διαπιστώσει ότι μόνο το 3% των ποιμένων έθεταν την προσευχή ως προτεραιότητα στην διακονία τους.

Αν σας έχουν ήδη δώσει το ρολόι, γιατί να ασχολείστε με την διατήρηση σχέσης με τον ωρολογοποιό;