Σήμερα θα δούμε την Επιστολή που έστειλε ο Θεός, δια τού Ευαγγελιστού Ιωάννου τού Θεολόγου, στον Επίσκοπο τής Σμύρνης, που αφορά την προσωπική του κατάσταση και την κατάσταση όλης τής Εκκλησίας τής Σμύρνης. Γράφεται στην Επιστολή:

«Και στον άγγελο τής Σμύρνης γράψε: Αυτά λέει ο πρώτος και ο έσχατος που τον θανάτωσαν και όμως ζει. Γνωρίζω τα έργα σου και την θλίψη σου και την πτώχεια σου. Και όμως είσαι πλούσιος πνευματικά. Γνωρίζω ότι σε συκοφαντούν άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι είναι Ιουδαίοι, και όμως δεν είναι, αλλά είναι συναγωγή-σύναξη τού σατανά. Μη φοβάσαι τίποτε από όσα πρόκειται να πάθης. Ο διάβολος θα ρίξη μερικούς από εσάς στην φυλακή για να δοκιμαστήτε και η θλίψη θα κρατήση δέκα ημέρες. Μείνε πιστός άχρι θανάτου και θα σού δώσω το στεφάνι τής ζωής. Όποιος έχει αυτί ας ακούσει τι λέει το Πνεύμα στις εκκλησίες. Ο νικητής δεν έχει τίποτε να φοβηθή από τον δεύτερο θάνατο» (Απ. β΄, 8-11).

Η Σμύρνη στην οποία εστάλη η Επιστολή αυτή βρίσκεται περίπου οκτώ (8) χιλιόμετρα βόρεια από την Έφεσο και αμιλλόταν στα πρωτεία τών πόλεων τής Μικράς Ασίας, μετά την Πέργαμο και την Έφεσο. Στην πόλη αυτή, όπως και σε άλλες πόλεις, ήκμαζε Ιουδαϊκή κοινότητα. Ο Επίσκοπος τής πόλεως αυτής δέχεται πολλούς επαίνους από τον Χριστό. Από την ιστορία γνωρίζουμε ότι πρώτος Επίσκοπος Σμύρνης ήταν ο Βουκόλος, και διάδοχός του ήταν ο ιερός Πολύκαρπος, ο οποίος μαρτύρησε το έτος 155 μ.Χ. Πολλοί εξηγητές γράφουν ότι ο Επίσκοπος στον οποίο αναφέρεται αυτή η Επιστολή είναι ο ιερός Πολύκαρπος, μάλιστα διασώζεται και το πρώτον μαρτυρολόγιο που καταγράφει το μαρτύριό του, όπου δείχνει την ύπαρξη Ιουδαϊκής κοινότητος στην Σμύρνη, όπως γράφεται στην Επιστολή.

Στην Επιστολη αυτή φαίνονται τα βασικά θέματα που απασχολούσαν τον Επίσκοπο και την Εκκλησία τής Σμύρνης, και η Επιστολή αυτή είναι κατ’ εξοχήν παρηγορητική. Κατ’ αρχάς δίνονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα τού Χριστού. Ο Ίδιος ο Χριστός αποκαλεί τον Εαυτό Του πρώτον και έσχατον. «Τάδε λέγει ο πρώτος και ο έσχατος ος εγένετο νεκρός και έζησεν». Αυτές οι φράσεις παραπέμπουν στον Θεάνθρωπο Χριστό, που είναι «πρώτος» και «έσχατος», που «πέθανε» και «έζησεν», αναστήθηκε. Κατά τους ερμηνευτές αυτές οι χαρακτηριστικές εκφράσεις αναφέρονται στον Θεάνθρωπο Χριστό, το «πρώτος» αναφέρεται στον Θεό και το «έσχατος» αναφέρεται στον άνθρωπο. Ο Χριστός είναι αληθινός Θεός και κατά τις έσχατες ημέρες έγινε άνθρωπος για να σώση τον άνθρωπο. Έτσι, ως άνθρωπος πέθανε στον Σταυρό, αλλά ως Θεός ανέστησε την ανθρώπινη φύση και ζη αιώνια, και δια τής αναστάσεώς Του άνοιξε σε όλους εμάς οδό αναστάσεως και ζωής.

Ο Χριστός ως Θεάνθρωπος είναι παντογνώστης και γνωρίζει τα πάντα, βλέπει την Εκκλησία που ίδρυσε και παρακολουθεί τον Επίσκοπο τής Εκκλησίας το πώς ενεργεί και τι φρόνημα έχει, παρακολουθεί και όλη την Εκκλησία. Η Εκκλησία ανήκει στον Χριστό, οι Επίσκοποι είναι οι οικονόμοι τής Χάριτός Του και δίνουν λόγο σε Αυτόν που είναι η κεφαλή τής Εκκλησίας. Επειδή παρακολουθεί και βλέπει τα πάντα στην Εκκλησία, γι’ αυτό γνωρίζει τα έργα τού Επισκόπου, την θλίψη του και όσα υπομένει από τους απίστους, γι’ αυτό είναι μεν πτωχός στα υλικά αγαθά, αλλά συγχρόνως είναι και πλούσιος στα πνευματικά αγαθά, γιατί έχει μέσα στην καρδιά του κρυμμένο τον θησαυρό τής πίστεως.

Εδώ ο Χριστός αναφέρεται σε επιθέσεις που δέχεται ο Επίσκοπος από ανθρώπους που τον διέβαλλαν, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι ανήκουν στον λαό τού Θεού, αλλά ήταν «συναγωγή τού σατανά». Πρόκειται για τον πόλεμο που κάνουν οι Ιουδαίοι εναντίον τού Επισκόπου και τής Εκκλησίας τού Χριστού. Αυτόν τον πόλεμο τον βλέπουμε αναλυτικά στο βιβλίο τών «Πράξεων τών Αποστόλων», ότι δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουν σωστά την Παλαιά Διαθήκη και γι’ αυτό αρνούνταν την ενανθρώπηση τού Υιού και Λόγου τού Θεού.

Έτσι, η Εκκλησία τού Χριστού, που έχει τον Χριστό κεφαλή της, και είναι η Εκκλησία τής Αναστάσεως δέχεται συνεχώς πόλεμο από την «συναγωγή τού σατανά». Η αντίθεση μεταξύ «Εκκλησίας τού Χριστού» και «συναγωγής τού σατανά» είναι χαρακτηριστική. Το πιο θλιβερό είναι όταν μέσα στην «συναγωγή τής Εκκλησίας» εμπλέκεται και η «συναγωγή τού σατανά» με τις ποικιλόμορφες αιρέσεις, τις διαφορετικές θεολογικές απόψεις, τις διαφορετικές ερμηνείες τής Αγίας Γραφής και τών Πατέρων τής Εκκλησίας. Αυτό είναι το θλιβερότερο από όλα, γι’ αυτό και ο Επίσκοπος, όπως εδώ ο Επίσκοπος Σμύρνης, πρέπει να έχη εσωτερικό πνευματικό πλούτο, αφ’ ενός μεν να διακρίνη τα όρια μεταξύ «Εκκλησίας τού Χριστού» και «συναγωγής τού σατανά», αφ’ ετέρου δε να υπομένη την θλίψη που θα δέχεται από τις δυνάμεις τού σκότους.

Όμως, ο Χριστός προαναγγέλλει στον Επίσκοπο ότι πρόκειται να συμβούν διωγμοί και φυλακίσεις από τον διάβολο και φυσικά τους συνεργούς του. Ο πόλεμος τού διαβόλου εναντίον τής Εκκλησίας και τού Επισκόπου, ο οποίος είναι ο «οφθαλμός» τής Εκκλησίας, δεν είναι μόνον θεωρητικός, αλλά και πρακτικός, είναι διωγμός και φυλακίσεις. Πρόκειται για μεγάλο μίσος τού διαβόλου εναντίον τής Εκκλησίας τού Χριστού. Επί πλέον τον παρηγορεί ότι αυτός ο διωγμός και οι φυλακίσεις θα είναι προσωρινά, θα κρατήσουν μόνον δέκα ημέρες. Τού παραγγέλλει, όμως, να μη φοβηθή καθόλου, γιατί θα έχη πολύν μισθό: «Γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον τής ζωής». Ο διωγμός θα είναι πρόσκαιρος, η θλίψη θα είναι εφήμερη, αλλά το να είναι κανείς «καρτερικός», να αψηφά τον θάνατο, έχει πολύ μισθό που είναι το στεφάνι τής ζωής.

Αυτή η εικόνα τού στεφανιού προέρχεται από τους αθλητικούς αγώνες τής εποχής εκείνης, κατά τους οποίους οι νικητές στεφανώνονταν με κλαδί ελιάς. Όμως, υπάρχει διαφορά, γιατί εδώ το στεφάνι δεν είναι ένα κτιστό αντικείμενο, αλλά είναι το Φως τού Θεού, το Φως τής ζωής, είναι το φωτοστέφανο που βλέπουμε στις κεφαλές όλων τών αγίων. Οι άγιοι με τους αγώνες τους, με τον πόλεμο εναντίον τού σατανά, με την μέθεξη τής Χάριτος τού Θεού, μετέχουν τού θείου Φωτός, και γίνονται και αυτοί φωτεινοί. Επί πλέον σε αυτήν την Επιστολή δίνεται και μια επιβεβαίωση ότι αυτός που θα νικήση σε αυτόν τον αγώνα εναντίον τού διαβόλου και τής συναγωγής του δεν θα αδικηθή από τον δεύτερο θάνατο. «Ο νικών ου μη αδικηθή εκ τού θανάτου τού δευτέρου». Και αυτό μπορεί να το καταλάβη όποιος έχει πνευματικό αυτί για να ακούση το τι λέγει το Άγιον Πνεύμα στις Εκκλησίες τού Χριστού.

Όταν γίνεται λόγος για δεύτερο θάνατο, αντιπαραβάλλεται αυτό με τον πρώτο θάνατο. Ποιος είναι ο πρώτος και ο δεύτερος θάνατος; Κατά τους παλαιούς ερμηνευτές τής Ιεράς Αποκαλύψεως ο πρώτος θάνατος είναι ο φυσικός θάνατος, όταν η ψυχή εξέρχεται από το σώμα, που θα τον υποστούμε όλοι, δίκαιοι και αμαρτωλοί, και, μάλιστα, όσοι υποστούν και το μαρτύριο από τους εχθρούς τού Θεού και τής Εκκλησίας. Αυτός ο άνθρωπος θα υποστή μόνον τον πρώτο, τον φυσικό θάνατο, αλλά δεν θα αδικηθή από τον δεύτερο θάνατο, τον πνευματικό, που είναι η τελεία απομάκρυνση τού ανθρώπου από τον Θεό μετά την Δευτέρα Παρουσία Του. Τότε θα ξεχωρίσουν οι δίκαιοι από τους αμαρτωλούς, οπότε οι δίκαιοι θα απολαμβάνουν την αληθινή ζωή, το Φως τού Χριστού, ενώ οι αμαρτωλοί θα είναι μέσα στο πυρ. Οπότε, εκείνο που πρέπει να μάς απασχολή είναι να αποφεύγουμε τον δεύτερο αιώνιο θάνατο.

Σήμερα εορτάζουμε και την εορτή τής Αγίας Παρασκευής. Και αυτή συγκαταλέγεται σε αυτόν τον λόγο τού Χριστού. Υπέμεινε στον διωγμό, κράτησε την πίστη στον Χριστό, έμεινε πιστή έως θανάτου, έλαβε το στεφάνι τής ζωής, και φυσικά, κατά την ανάσταση τών σωμάτων, θα αποκτήση αιωνίως, αυτό που γίνεται από τώρα, την ενότητά της με τον Χριστό.

Ο Μητροπολίτης

+ Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος